តើប្រទេសចិនអាចក្លាយជាអ្នកសម្របសម្រួលរវាងកម្ពុជា និងថៃ ខណៈភាពតានតឹងនៅតាមព្រំដែនជម្លោះរវាងប្រទេសទាំងពីរនៅតែបន្តឬ?
សំណួរនេះកំពុងទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ជាថ្មី បន្ទាប់ពីលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានប្រាប់លោក លី ឈាង នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន អំពីការវិវត្តថ្មីៗនៃស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ក្នុងជំនួបទ្វេភាគីនៅទីក្រុងប៉េកាំង ខណៈលោក អនុទិន ចានវីរៈគុល នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ បានថ្លែងដោយឡែកថា ទីក្រុងបាងកក «មិនបានបិទទ្វារ» ចំពោះតួនាទីរបស់ចិនក្នុងការជួយបន្ធូរបន្ថយភាពតានតឹងនោះទេ។
លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានជួបពិភាក្សាជាមួយលោក លី ឈាង នៅថ្ងៃទី១៦ ខែកក្កដា ក្នុងអំឡុងពេលបំពេញទស្សនកិច្ចការងារនៅប្រទេសចិន និងចូលរួមសន្និសីទពិភពលោកស្តីពីបញ្ញាសិប្បនិម្មិត ឆ្នាំ២០២៦ (World Artificial Intelligence Conference – WAIC) ដែលក្នុងឱកាសនោះ មេដឹកនាំទាំងពីរបានបញ្ជាក់ជាថ្មីពីការប្តេជ្ញាចិត្តពង្រឹងភាពជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រគ្រប់ជ្រុងជ្រោយរវាងកម្ពុជា និងចិន។
យោងតាមសេចក្តីប្រកាសរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានសង្កត់ធ្ងន់ថា៖ «កម្ពុជាបន្តប្តេជ្ញាចិត្តដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនដោយសន្តិវិធី ផ្អែកលើច្បាប់អន្តរជាតិ និងអនុលោមតាមអនុសញ្ញា សន្ធិសញ្ញា និងកិច្ចព្រមព្រៀងដែលមានស្រាប់រវាងកម្ពុជា និងថៃ»។
ការពិភាក្សាអំពីបញ្ហាព្រំដែននេះ ត្រូវបានចាត់ទុកថា ជាឱកាសមួយក្នុងចំណោមកិច្ចពិភាក្សាកម្រិតខ្ពស់បំផុត ដែលកម្ពុជាបានលើកយកបញ្ហានេះជាផ្លូវការជាមួយថ្នាក់ដឹកនាំកំពូលរបស់ចិន ចាប់តាំងពីភាពតានតឹងនៅតាមព្រំដែនបានកើនឡើងកាលពីឆ្នាំមុន។
ចំណែកលោក លី ឈាង បានបញ្ជាក់សាជាថ្មីពីការគាំទ្ររបស់ទីក្រុងប៉េកាំងចំពោះកម្ពុជា និងបានពិពណ៌នាទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសទាំងពីរថា ជា «មិត្តដែកថែប»។
លោក លី បានថ្លែងថា៖ «ចិន និងកម្ពុជា មានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមិត្តដែកថែប ហើយប្រទេសទាំងពីរនឹងបន្តគាំទ្រគ្នាទៅវិញទៅមក ដើម្បីជំរុញទំនើបកម្មរៀងៗខ្លួន និងរួមគ្នាឆ្លើយតបនឹងភាពមិនប្រាកដប្រជារបស់ពិភពលោក»។
លោកបានបន្ថែមថា «ចិនចាត់ទុកទំនាក់ទំនងជាមួយកម្ពុជា ជាអាទិភាពនៃការទូតរបស់ចិន» ដោយបញ្ជាក់ពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ទីក្រុងប៉េកាំងក្នុងការពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើវិស័យជាច្រើន។
មេដឹកនាំទាំងពីរ ក៏បានឯកភាពពង្រីកកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើវិស័យនយោបាយ និងការទូត ពាណិជ្ជកម្ម និងវិនិយោគ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធតភ្ជាប់ ថាមពលបៃតង កសិកម្ម ការពារជាតិ និងសន្តិសុខ ព្រមទាំងវិស័យទេសចរណ៍ ការអប់រំ និងការផ្លាស់ប្តូរប្រជាជន និងប្រជាជន។
លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏បានបញ្ជាក់ជាថ្មីពីការប្រកាន់ខ្ជាប់ដោយឥតងាករេនូវគោលការណ៍ «ចិនមួយ» ដោយចាត់ទុកបញ្ហាតៃវ៉ាន់ ហុងកុង ស៊ីចាំង និងស៊ីនជាំង ជាកិច្ចការផ្ទៃក្នុងរបស់ចិន។
ទោះបីជាកម្ពុជា និងចិន មិនបានលើកឡើងដោយផ្ទាល់អំពីការសម្របសម្រួលក្នុងសេចក្តីប្រកាសផ្លូវការក៏ដោយ ក៏ពេលវេលានៃជំនួបនេះបានជំរុញឱ្យមានការវិភាគថា ទីក្រុងប៉េកាំងអាចនឹងដើរតួនាទីការទូតកាន់តែសកម្មក្នុងការជួយបន្ធូរបន្ថយភាពតានតឹងរវាងប្រទេសជិតខាងទាំងពីរ។
ការរំពឹងទុកនេះ កាន់តែខ្លាំងឡើង បន្ទាប់ពីលោក អនុទិន ចានវីរៈគុល ដែលកំពុងបំពេញទស្សនកិច្ចនៅប្រទេសចិន និងចូលរួមសន្និសីទ WAIC ដូចគ្នា បានបង្ហាញថា ទីក្រុងបាងកកស្វាគមន៍តួនាទីណាមួយរបស់ចិន ប្រសិនបើទីក្រុងប៉េកាំងចង់រួមចំណែកជួយបន្ធូរបន្ថយភាពតានតឹង។
ថ្លែងប្រាប់សារព័ត៌មានថៃ លោក អនុទិន បាននិយាយថា ប្រទេសថៃ «មិនបានបិទទ្វារ» ចំពោះការដែលចិនអាចដើរតួនាទីជាអ្នកសម្របសម្រួល ប្រសិនបើទីក្រុងប៉េកាំងមានបំណងជួយកាត់បន្ថយភាពតានតឹងជាមួយកម្ពុជា។
លោកត្រូវបានដកស្រង់សម្តីថា៖ «យើងមិនបានស្នើឱ្យចិនធ្វើជាអ្នកសម្របសម្រួលទេ ប៉ុន្តែយើងក៏មិនបានបិទទ្វារដែរ ប្រសិនបើចិនចង់ជួយបន្ធូរបន្ថយភាពតានតឹង» ខណៈលោកបញ្ជាក់ថា ថៃនៅតែផ្តល់អាទិភាពដល់ការដោះស្រាយភាពខុសគ្នាតាមរយៈកិច្ចសន្ទនាទ្វេភាគី។
លទ្ធភាពដែលចិនអាចដើរតួនាទីបែបនេះ មិនមែនជាគំនិតថ្មីទាំងស្រុងនោះទេ។
កាលពីឆ្នាំមុន លោក វ៉ាង យី រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសចិន បានថ្លែងជាសាធារណៈថា ទីក្រុងប៉េកាំង «មានឆន្ទៈប្រកាន់ខ្ជាប់ជំហរគោលបំណង និងយុត្តិធម៌ ហើយដើរតួនាទីប្រកបដោយស្ថាបនាក្នុងការជំរុញការរួមរស់ដោយសុខដុមរមនារវាងថៃ និងកម្ពុជា» ក្នុងជំនួបដាច់ដោយឡែកជាមួយរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសកម្ពុជា និងថៃ នៅក្រៅកិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាស៊ាន។
លោក វ៉ាង យី បានអំពាវនាវឱ្យប្រទេសទាំងពីរដោះស្រាយភាពខ្វែងគំនិតតាមរយៈកិច្ចសន្ទនាដោយសន្តិវិធី និងបានបញ្ជាក់សារជាថ្មីពីការគាំទ្ររបស់ចិនចំពោះស្ថិរភាពក្នុងតំបន់។
ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ចិនបានបន្តគាំទ្រការអនុវត្តបទឈប់បាញ់រវាងកម្ពុជា និងថៃ ហើយក៏បានធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះកិច្ចពិភាក្សាត្រីភាគីដែលមានការចូលរួមពីមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៃប្រទេសទាំងបី ក្នុងគោលបំណងរក្សាសន្តិភាព និងកសាងទំនុកចិត្ត។
ការលើកឡើងទាំងនេះ បង្ហាញថា ទោះបីជាចិនមិនទាន់ប្រកាសផ្លូវការថា នឹងធ្វើជាអ្នកសម្របសម្រួលក៏ដោយ ក៏ទីក្រុងប៉េកាំងបានបង្ហាញជំហរបើកចំហក្នុងការជួយសម្របសម្រួលកិច្ចសន្ទនា ប្រសិនបើភាគីទាំងពីរយល់ឃើញថា វាមានប្រយោជន៍។
ការវិវត្តផ្នែកការទូតចុងក្រោយនេះ កើតឡើងស្របពេលដែលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និងលោក អនុទិន កំពុងស្ថិតនៅប្រទេសចិនក្នុងពេលតែមួយ បើទោះបីជាមិនទាន់មានការប្រកាសពីគម្រោងជួបទ្វេភាគីរវាងមេដឹកនាំទាំងពីរក៏ដោយ។
សម្រាប់កម្ពុជា ការសម្រេចចិត្តរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្នុងការជម្រាបជូនលោក លី ឈាង ដោយផ្ទាល់ អំពីស្ថានការណ៍ព្រំដែន បានបង្ហាញពីកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ភ្នំពេញ ក្នុងការជូនដំណឹងដល់ដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រដ៏ជិតស្និទ្ធបំផុតមួយរបស់ខ្លួន ខណៈកម្ពុជាបន្តស្វែងរកដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធី ផ្អែកលើច្បាប់អន្តរជាតិ។
ជំនួបនេះ ក៏ធ្វើឡើងស្របពេលដែលកម្ពុជា កំពុងពង្រីកការចូលរួមរបស់សហគមន៍អន្តរជាតិលើបញ្ហាព្រំដែន រួមទាំងការទទួលស្វាគមន៍ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ាន និងការប្រើប្រាស់យន្តការច្បាប់អន្តរជាតិ ខណៈបន្តអះអាងថា ខ្លួនប្តេជ្ញាដោះស្រាយបញ្ហានេះដោយមិនប្រើប្រាស់កម្លាំង។
យ៉ាងណាក៏ដោយ ថាតើទីក្រុងប៉េកាំងនឹងទទួលយកតួនាទីជាអ្នកសម្របសម្រួលជាផ្លូវការឬអត់ នោះ នៅតែមិនទាន់ច្បាស់លាស់។
មកទល់ពេលនេះ ចិនមិនទាន់ប្រកាសគំនិតផ្តួចផ្តើមណាមួយស្តីពីការសម្របសម្រួលទេ ហើយក៏មិនទាន់មានការស្នើសុំជាផ្លូវការពីកម្ពុជា ឬថៃ ឱ្យចិនធ្វើជាអ្នកសម្របសម្រួលនោះដែរ។
