កម្ពុជា ឡាវ និងវៀតណាម បានព្រមព្រៀងគ្នាដាក់ចេញនូវកញ្ចប់ទស្សនកិច្ច និងផែនការសកម្មភាពរួម ក្នុងគោលបំណងបង្កើននូវភាពទាក់ទាញ និងជំរុញដំណើរទេសចរណ៍នៅក្នុងដែនដីអតីតសហភាពឥណ្ឌូចិនឱ្យបានកាន់តែច្រើនថែមទៀតទៅដល់ប្រជាជននៃប្រទេសទាំង ៣ ក៏ដូចជាភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិផ្សេងៗទៀត។ កិច្ចពិភាក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងអំឡុងពេលដែលតំណាងថ្នាក់ដឹកនាំនៃវិស័យទេសចរណ៍ប្រទេសទាំង ៣ បានទៅចូលរួមកិច្ចប្រជុំស្ថាប័នជាតិទេសចរណ៍អាស៊ាន លើកទី៦៤ និងកិច្ចប្រជុំពាក់ព័ន្ធ នៅប្រទេសសិង្ហបុរី កាលពីថ្ងៃទី៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ គណៈប្រតិភូកម្ពុជាដឹកនាំដោយ លោក ជុក ជំនោរ អគ្គនាយកអភិវឌ្ឍន៍ទេសចរណ៍ និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ និងជាប្រធានស្ថាប័នជាតិទេសចរណ៍កម្ពុជា, គណៈប្រតិភូឡាវ ដឹកនាំដោយលោកស្រី Phonemaly Inthaphome អគ្គនាយកអភិវឌ្ឍន៍ទេសចរណ៍នៃក្រសួងវប្បធម៌ និងទេសចរណ៍ឡាវ និងគណៈប្រតិភូវៀតណាមដឹកនាំដោយ លោកស្រី Thi Hoa Nguyen អនុប្រធានអាជ្ញាធរទេសចរណ៍ជាតិវៀតណាម(VNAT)។ ខ្លឹមសារនៃជំនួបនេះ គឺដើម្បីពិភាក្សាពីវឌ្ឍនភាព និងការដាក់ចេញផែនការអាទិភាពដើម្បីជំរុញយុទ្ធនាការ«ប្រទេសបី គោលដៅមួយ»។ ដើម្បីជំរុញយុទ្ធនាការនេះឱ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព និងផ្លែផ្កាបន្ថែមទៀត ឧត្តមមន្រ្តីនៃប្រទេសទាំង ៣ បានឯកភាពដាក់ចេញនូវកញ្ចប់ទស្សនកិច្ចរួមគ្នា(Joint Package Tour) ដោយរួមមាន ៣ ថ្ងៃនៅប្រទេសវៀតណាម ៣ ថ្ងៃនៅប្រទេសកម្ពុជា និង៣ ថ្ងៃនៅប្រទេសឡាវ ដោយធ្វើការដាក់បញ្ចូលនូវគោលដៅទេសចរណ៍សំខាន់ៗរបស់ប្រទេសនីមួយៗទៅក្នុងកញ្ចប់ទស្សនកិច្ចរួមនេះ។ ការរៀបចំរួមគ្នានេះ គឺដើម្បីជំរុញលំហូរភ្ញៀវទេសចររវាងប្រទេសប្រទេសទាំងបី (Intra-Regional Travelers) និងភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិពីប្រទេសទី៣ (Plus-One Countries)។ទន្ទឹមនឹងនេះ អង្គប្រជុំក៏បានឯកភាពដាក់ចេញនូវផែនការសកម្មភាពរួម ដោយឈរលើភាពប្រាកដនិយម និងជាក់ស្តែងនិយម រួមមាន ការរៀបចំការផ្សព្វផ្សាយរួមគ្នាតាមរយៈការរៀបចំវីដេអូផ្សព្វផ្សាយរួមកម្ពុជា-ឡាវ-វៀតណាម, ការរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍រួមគ្នា (ទេសចរណ៍ វប្បធម៌ កីឡា…), ការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងវិស័យឯកជន (Business Matching and Business Meet), និងការរៀបចំ FAM Trip ឱ្យបានទៀងទាត់ និងជាប្រចាំ ព្រមទាំងការសម្រួលការធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ព្រំដែនសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរប្រទេសទាំង ៣ និងពីប្រទេសទី ៣។ តាមរយៈជំបនួបនេះ មន្រ្តីជំនាញទាំង ៣ ប្រទេសបានសន្យានឹងបន្តជួបគ្នាជាថ្មីទៀតដើម្បីលើកឡើងនូវសកម្មភាពដែលអាចអនុវត្តបានឆាប់រហ័ស មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ និងលេចចេញជាលទ្ធផលភ្លាមៗ (Low-hanging fruits) ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងផែនការសកម្មភាពរួម។ ទិន្នន័យក្រសួងទេសចរណ៍ ឱ្យដឹងថា ក្នុងរយៈពេល ៥ខែនៃឆ្នាំ២០២៦…
Author: ngochecktay
ធ្លាប់តែជាគូសត្រូវ នៅលើវាលស្មៅ ដោយមានការប៉ះទង្គិចគ្នាជារឿយៗ ក្នុងឯកសណ្ឋានខុសគ្នានោះ ប៉ុន្តែពេលនេះខ្សែបម្រើប្រយុទ្ធកូឡុំប៊ីសញ្ជាតិខ្មែរ Andres Nieto និងខ្សែប្រយុទ្ធប្រេស៊ីល Cristian Roque បានសម្រេចមកចាប់ដៃប្រយុទ្ធជាមួយគ្នា ដើម្បីក្លិបវិសាខា សម្រាប់ត្រៀមការប្រកួតប្រជែងនៅរដូវកាលថ្មី ឆ្នាំ ២០២៦-២០២៧។ ក្លិបវិសាខា បានប្រកាសស្វាគមន៍សមាជិកថ្មី Andres Nieto និង Cristian Roque កាលពីថ្ងៃចន្ទ ដែលធ្វើឱ្យអ្នកគាំទ្រមានការភ្ជាក់ផ្អើលខ្លាំង ព្រោះបន្ទាប់ពីការប្រកាសចាកចេញពីក្រុមភ្នំពេញក្រោន ជាលើកទី២ ក្រោយបញ្ចប់រដូវកាល ឆ្នាំ ២០២៥-២០២៦ Nieto មិនបានទម្លាយព័ត៌មានណាមួយ សម្រាប់ការបន្តលេងនៅលីគកំពូលកម្ពុជា បន្តទៀតនោះទេ។ អ្នកគាំទ្រភាគច្រើន បានគិតថា Nieto អាចនឹងទៅប្រកបអាជីព នៅលីគប្រទេសផ្សេង ដ្បិតអី កាលពីឆ្នាំ ២០២៥ Nieto ធ្លាប់បានចេញទៅលេងនៅលីគកំពូលឥណ្ឌូនេស៊ីម្តងហើយ មុនពេលវិលត្រឡប់មកជួយភ្នំពេញក្រោន នៅពាក់កណ្តាលរដូវកាល ឆ្នាំ ២០២៥-២០២៦ ដោយរូបគេបានជួយឱ្យក្រុមសិង្ហក្រហម ទទួលបានជើងឯករងនៃលីគកំពូលកម្ពុជា។ ចំណែកខ្សែប្រយុទ្ធស្លាប Cristian Roque ដែលបានចូលរួមជាមួយក្រុមព្រះខ័នរាជស្វាយរៀង តាំងពីឆ្នាំ ២០២៤ ហើយបានចាកចេញ ក្រោយបញ្ចប់រដូវកាល ឆ្នាំ ២០២៥-២០២៦នោះ ធ្លាប់បានប្រកាសថា រូបគេ នឹងបន្តលេងនៅលីគកំពូលកម្ពុជា ដើម្បីអាចបានសញ្ជាតិខ្មែរ និងបានលេងឱ្យក្រុមជម្រើសជាតិកម្ពុជា ដូច Andres Nieto និងកីឡាករបរទេសទទួលបានសញ្ជាតិខ្មែរមួយចំនួនទៀត។ តែទោះបីជាយ៉ាងណា Cristian Roque មិនបានបង្ហើបឈ្មោះក្លិប ដែលរូបគេត្រូវចូលរួមនោះទេ គឺទើបតែកាលពីថ្ងៃទី ១៣ ខែកក្កដានេះ រូបគេបានបង្ហាញខ្លួនរួមគ្នាជាមួយ Andres Nieto ជាមួយនឹងឯកសណ្ឋានថ្មីរបស់ក្លិបវិសាខា ហើយនៅចុងខ្សែវីដេអូខ្លីនោះ Cristian បានចាប់ដៃជាមួយ Nieto រួចនិយាយថា៖ «យើងធ្លាប់តែជាគូប្រកួត នៅលើទីលាន ប៉ុន្តែពេលនេះ យើងនឹងប្រយុទ្ធជាមួយគ្នា»។ ចំណែក Andres Nieto បានបង្ហាញចំណាប់អារម្មណ៍ តាមរយៈការបង្ហោះសាររបស់ខ្លួន កាលពីថ្ងៃចន្ទថា៖ «រំភើបណាស់ ដែលបានចាប់ផ្តើមជាមួយការប្រកួតប្រជែងថ្មី។ សូមអរគុណដល់ក្លិប (វិសាខា)…
ខេត្ដកោះកុង៖ ក្រសួងព័ត៌មានបានជំរុញឱ្យមន្ទីរព័ត៌មានរាជធានី-ខេត្ត ពង្រឹងតួនាទីជា «ខ្សែប្រយុទ្ធ» ក្នុងសមរភូមិព័ត៌មាននៅមូលដ្ឋាន ដោយត្រូវក្តាប់សភាពការណ៍ជាតិ និងអន្តរជាតិឱ្យបានច្បាស់លាស់ និងត្រៀមព័ត៌មានពិតឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីឆ្លើយតបព័ត៌មានក្លែងក្លាយបានលឿន មុនការភាន់ច្រឡំរីករាលដាលក្នុងសាធារណមតិ។ ការជំរុញនេះធ្វើឡើងដោយលោក ទេព អស្នារិទ្ធ អនុរដ្ឋលេខាធិការ និងជាអ្នកនាំពាក្យក្រសួងព័ត៌មាន ក្នុងពិធីជួបសំណេះសំណាល និងតម្រង់ទិសការងារគ្រប់គ្រងព័ត៌មាន និងសាធារណមតិ ចំពោះមន្ត្រីរាជការនៃមន្ទីរព័ត៌មានខេត្តកោះកុង កាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែកក្កដា។ លោកបានណែនាំមន្ត្រីព័ត៌មានរាជធានី-ខេត្ត ឱ្យតាមដាន និងក្តាប់ព័ត៌មាន ព្រមទាំងព្រឹត្តិការណ៍ជាតិ និងអន្តរជាតិឱ្យបានច្បាស់លាស់ ដើម្បីអាចរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានត្រឹមត្រូវទៅកាន់ប្រជាពលរដ្ឋនៅមូលដ្ឋាន ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។ បើតាមលោក ការផ្តល់ព័ត៌មានពិត ច្បាស់លាស់ និងទាន់ពេលវេលា នឹងជួយបង្ការកុំឱ្យប្រជាពលរដ្ឋទទួលព័ត៌មានមិនពិត ឬមានការបកស្រាយខុសតាមរយៈប្រភពព័ត៌មានផ្សេងៗ។ ក្នុងបរិបទបច្ចេកវិទ្យាដែលកំពុងវិវត្តយ៉ាងឆាប់រហ័ស លោក អស្នារិទ្ធ បានកត់សម្គាល់ថា លំហូរព័ត៌មានក្លែងក្លាយក៏កើតមានកាន់តែច្រើន ដែលទាមទារឱ្យមន្ត្រីព័ត៌មានបង្កើនការប្រុងប្រយ័ត្ន និងមានវិធានការគ្រប់គ្រង និងឆ្លើយតបព័ត៌មានឱ្យបានម៉ឺងម៉ាត់។ លោកបានលើកឡើងថា៖ «វិធីសាស្ត្រប្រឆាំងដ៏មានប្រសិទ្ធភាព គឺការយកព័ត៌មានពិតទៅបំផ្លាញព័ត៌មានក្លែងក្លាយឱ្យអស់»។ លោកបានសង្កត់ធ្ងន់ថា នៅពេលមន្ត្រីទទួលបន្ទុកការងារសាធារណមតិមានធាតុចូល និងព័ត៌មានគ្រប់គ្រាន់ ពួកគេអាចឆ្លើយតបបានភ្លាមៗ និងផ្អែកលើមូលដ្ឋានព័ត៌មានត្រឹមត្រូវ។ ការឆ្លើយតបឱ្យបានលឿន និងច្បាស់លាស់ អាចជួយកាត់បន្ថយការភាន់ច្រឡំរបស់សាធារណជន និងទប់ស្កាត់ការបំភ្លៃការពិតអំពីស្ថានភាពកម្ពុជា ពីមតិអវិជ្ជមាននៅក្រៅប្រទេស ឬក្រុមមជ្ឈដ្ឋានដែលលោកចាត់ទុកថាមានចេតនាមិនល្អ ជាពិសេសចំពោះបញ្ហាដែលកើតមាននៅមូលដ្ឋាន។ ការណែនាំនេះធ្វើឡើងស្របពេលក្រសួងព័ត៌មានកំពុងពង្រីកយុទ្ធនាការ «និយាយថាទេចំពោះព័ត៌មានក្លែងក្លាយ» ជំហានទី២ ទៅកាន់រាជធានី-ខេត្តនានា ដោយផ្តោតលើការពង្រឹងអក្ខរកម្មព័ត៌មាន និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ដើម្បីបង្កើនសុវត្ថិភាពព័ត៌មាន។ ក្រសួងបានអះអាងនាពេលថ្មីៗនេះថា អ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គម ជាពិសេសយុវជន កំពុងបង្កើនការប្រុងប្រយ័ត្ន និងផ្ទៀងផ្ទាត់ព័ត៌មានជាមួយប្រភពផ្លូវការ មុនចែករំលែកបន្ត ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថសំខាន់ក្នុងការទប់ស្កាត់ការរីករាលដាលព័ត៌មានមិនពិត។ លោក អស្នារិទ្ធ បានចាត់ទុកមន្ទីរព័ត៌មានថា ជា «ស្ពានតភ្ជាប់ដ៏សំខាន់» រវាងរាជរដ្ឋាភិបាល និងប្រជាពលរដ្ឋ តាមរយៈការងារព័ត៌មាន និងសាធារណមតិ ដែលជាយន្តការមិនអាចខ្វះបានទាំងនៅថ្នាក់រដ្ឋបាលរាជធានី-ខេត្ត និងថ្នាក់ជាតិ។ លោកបញ្ជាក់ថា យន្តការការងារព័ត៌មាន និងសាធារណមតិនៃមន្ទីររាជធានី-ខេត្ត កំពុងដើរតួនាទីជា «ខ្សែប្រយុទ្ធ» ក្នុងសមរភូមិព័ត៌មានសម្រាប់មូលដ្ឋានរៀងៗខ្លួន។ ទោះយ៉ាងណា លោកបានសង្កត់ធ្ងន់ថា ដើម្បីធានាប្រសិទ្ធភាពការងារ ក្រុមការងារត្រូវមានការគាំទ្រ និងសហការគ្នាជាធ្លុងមួយ ពង្រឹងសាមគ្គីភាពផ្ទៃក្នុង និងបង្កើនកិច្ចសហការជាមួយមន្ទីរជំនាញជុំវិញខេត្ត ព្រមទាំងអាជ្ញាធរគ្រប់ជាន់ថ្នាក់។ លោកបានជំរុញឱ្យបង្កើតបណ្តាញការងារព័ត៌មាន និងសាធារណមតិដ៏រឹងមាំនៅមូលដ្ឋាន ដើម្បីធានាថា នៅពេលកើតមានព័ត៌មានមិនពិត…
ស្ថានឯកអគ្គរាជទូតកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសជប៉ុន បានច្រានចោលការអះអាងដែលថា ប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា «បានស្លាប់» ដោយបញ្ជាក់ថា ការអភិវឌ្ឍនយោបាយរបស់ប្រទេសមួយ មិនអាចវាស់វែងដោយផ្អែកតែលើជោគវាសនានយោបាយរបស់គណបក្ស ឬបុគ្គលណាមួយនោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវពិនិត្យលើសន្តិភាព វឌ្ឍនភាពសង្គម-សេដ្ឋកិច្ច និងការអភិវឌ្ឍស្ថាប័នផងដែរ។ ក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ចេញផ្សាយនៅទីក្រុងតូក្យូ កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែកក្កដា ស្ថានទូតបានជំទាស់នឹងការសន្និដ្ឋានស្នូលក្នុងអត្ថបទទស្សនៈរបស់អតីតអ្នកនយោបាយបក្សប្រឆាំង លោកស្រី មូរ សុខហួរ ដែលចុះផ្សាយដោយសារព័ត៌មាន Nikkei Asia កាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែកក្កដា ក្រោមចំណងជើងថា «ប្រជាធិបតេយ្យកម្ពុជាបានស្លាប់បន្តិចម្ដងៗ ក្រោយឃាតកម្មលើលោក កែម ឡី»។ ខណៈបញ្ជាក់ពីការគោរពសេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ និងតួនាទីរបស់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក្នុងការលើកកម្ពស់ការជជែកពិភាក្សាដោយមានព័ត៌មានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ស្ថានទូតបានលើកឡើងថា អ្នកអានក៏សមនឹងទទួលបានការវិភាគប្រកបដោយតុល្យភាព និងសត្យានុម័ត ជាពិសេសចំពោះការអភិវឌ្ឍនយោបាយ និងសង្គម-សេដ្ឋកិច្ចរបស់រដ្ឋអធិបតេយ្យ។ ស្ថានទូតបានចាត់ទុកអត្ថបទនេះថា ឆ្លុះបញ្ចាំងពីទស្សនៈនយោបាយរបស់អ្នកនិពន្ធ ដែលបានធ្វើយុទ្ធនាការប្រឆាំងរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាពីក្រៅប្រទេសអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ ជាជាងការវាយតម្លៃប្រកបដោយសត្យានុម័តលើស្ថានភាពជាក់ស្ដែងរបស់កម្ពុជានាពេលបច្ចុប្បន្ន។ សេចក្ដីថ្លែងការណ៍បានបញ្ជាក់ថា៖ «ស្ថានទូតមិនយល់ស្របនឹងការសន្និដ្ឋានស្នូលនៃអត្ថបទនេះទេ» ដោយលើកឡើងថា អត្ថបទបានបង្ហាញតែការបកស្រាយមួយជ្រុងអំពីការអភិវឌ្ឍនយោបាយកម្ពុជា ខណៈមើលរំលងការផ្លាស់ប្ដូរសង្គម-សេដ្ឋកិច្ច ការអភិវឌ្ឍស្ថាប័ន និងការចូលរួមប្រកបដោយស្ថាបនាជាមួយសហគមន៍អន្តរជាតិ។ ចំណុចស្នូលនៃការឆ្លើយតបរបស់ស្ថានទូត គឺការជំទាស់នឹងរបៀបវាស់វែងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា។ ស្ថានទូតបានបញ្ជាក់ថា៖ «លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យមិនអាចវាស់វែងដោយសមហេតុផល ដោយផ្អែកតែលើជោគវាសនានយោបាយរបស់គណបក្សនយោបាយមួយ ឬបុគ្គលម្នាក់នោះទេ»។ ស្ថានទូតបានអះអាងថា សមត្ថភាពរបស់ប្រទេសមួយក្នុងការរក្សាសន្តិភាព លើកកម្ពស់សុខុមាលភាពប្រជាពលរដ្ឋ ពង្រីកឱកាសសេដ្ឋកិច្ច ពង្រឹងស្ថាប័នសាធារណៈ និងធានាការអភិវឌ្ឍជាតិរយៈពេលវែង ក៏គួរត្រូវបានយកមកពិចារណាផងដែរ។ បើតាមសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ កម្ពុជាបន្តដំណើរការក្រោមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដោយមានស្ថាប័នរដ្ឋដំណើរការ និងការបោះឆ្នោតជាប្រចាំ ខណៈកំណែទម្រង់កំពុងបន្តក្នុងវិស័យអភិបាលកិច្ច រដ្ឋបាលសាធារណៈ រដ្ឋាភិបាលឌីជីថល សមត្ថភាពតុលាការ និងការផ្ដល់សេវាសាធារណៈ។ ការឆ្លើយតបនេះធ្វើឡើងមួយទសវត្សរ៍ក្រោយអ្នកវិភាគនយោបាយ លោក កែម ឡី ត្រូវបានបាញ់សម្លាប់នៅរាជធានីភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃទី១០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៦ ដែលហេតុការណ៍នេះនៅតែត្រូវបានលើកឡើងក្នុងការជជែកពិភាក្សាអំពីដំណើរនយោបាយរបស់កម្ពុជា។ លោកស្រី មូរ សុខហួរ ធ្លាប់ជាតំណាងរាស្ត្រ និងជាអនុប្រធានអតីតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ដែលត្រូវបានតុលាការកំពូលរំលាយកាលពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៧ មុនការបោះឆ្នោតជាតិឆ្នាំ២០១៨។ ការរំលាយនេះបានទទួលការរិះគន់ជាបន្តបន្ទាប់ពីអង្គការសិទ្ធិមនុស្ស និងក្រុមគាំទ្រលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យអន្តរជាតិ។ ទោះយ៉ាងណា ស្ថានទូតបានបញ្ជាក់ថា ទំនាក់ទំនងនយោបាយមិនគួរធ្វើឱ្យបុគ្គលណាម្នាក់រួចផុតពីការទទួលខុសត្រូវតាមផ្លូវច្បាប់ ឬកំណត់ជាមុនអំពីលក្ខណៈនៃនីតិវិធីតុលាការនោះទេ។ ស្ថានទូតបានលើកឡើងថា ការមិនយល់ស្របនឹងសេចក្ដីសម្រេចរបស់តុលាការ គឺជារឿងស្របច្បាប់ ប៉ុន្តែមិនគួរត្រូវបានបកស្រាយដោយស្វ័យប្រវត្តិថា ជាភស្តុតាងដែលបង្ហាញថា សណ្ដាប់ធ្នាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ឬស្ថាប័នរដ្ឋរបស់កម្ពុជាលែងដំណើរការនោះទេ។ សេចក្ដីថ្លែងការណ៍ក៏បានការពារកំណត់ត្រាអភិវឌ្ឍន៍របស់កម្ពុជា ដោយបញ្ជាក់ថា…
អាកាសយានដ្ឋានពោធិ៍ចិនតុង គឺជានិមិត្តរូបនៃអត្តសញ្ញាណប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានវត្តមានផ្សាភ្ជាប់រវាងសម័យមុននិងសម័យកាលទំនើប បរិស្ថាននិងប្រជាជន ភូមិឋាននិងពិភពលោក។ ក្នុងនាមជាព្រះរាជស្នាព្រះហស្តជាទីគោរពសក្ការៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់នៃសម្តេចព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ព្រះវររាជបិតាជាតិខ្មែរ អាកាសយានដ្ឋានពោធិ៍ចិនតុងគឺជាផ្នែកមួយនៃផែនការកែប្រែមុខមាត់ប្រទេសជាតិនាសម័យកាលសង្គមរាស្ត្រនិយម ស្ថិតក្រោមព្រះរាជបេសកកម្មដឹកនាំដ៏ឈ្លាសវ័យនៃសម្តេចព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ព្រះវររាជបិតាជាតិខ្មែរ។ អាកាសយានដ្ឋានពោធិ៍ចិនតុងគឺជាទីតាំងដ៏ពិសេសមួយ ចំពោះព្រះរាជដំណើរជីវិតនៃសម្តេចព្រះបរមរតនកោដ្ឋ នរោត្តម សីហនុ ព្រះវររាជបិតាជាតិខ្មែរ និងចំពោះកេរដំណែលប្រទេសជាតិថែមទៀតផង។ នយោបាយ វប្បធម៌ សេដ្ឋកិច្ច និងប្រវត្តិសាស្ត្រ សុទ្ធសឹងតែបានក្រងត្របាញ់ភ្ជាប់ជាមួយគ្នានៅក្នុងបរិវេណនៃទីតាំងបេតិកភណ្ឌជាតិមួយនេះ ដែលឈរកៀកទៅនឹងរាជធានីរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ទីតម្កល់ព្រះរាជបល្ល័ងជាទីគោរពសក្ការៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់នៃរាជវង្សានុវង្ស ព្រះបរមរាជវាំង ព្រះរាជវត្តមាននៃព្រះករុណា ព្រះមហាក្សត្រ និងព្រះរាជសុបិនដ៏ថ្លៃថ្លានៃសម្តេចព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ព្រះវររាជបិតាជាតិខ្មែរ ដើម្បីប្រទេសកម្ពុជា។ ព្រះរាជសុបិនដ៏ថ្លៃថ្លានៃសម្តេចព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ព្រះវររាជបិតាជាតិខ្មែរចំពោះប្រទេសកម្ពុជា គឺព្រះអង្គចង់ឱ្យប្រទេសនេះមានសន្តិភាព និងវិបុលភាព ដោយបម្រើមុខងារជាចំណុចប្រមូលផ្តុំនៃការដោះដូរពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ សម្រេចបានជាសមិទ្ធផលវប្បធម៌ និងលើកស្ទួយឧត្តមភាពនៃផ្នែកសិក្សាធិការ។ សង្គ្រាម អស្ថិរភាព ភាពក្រីក្រ និងជម្លោះផ្ទៃក្នុង ក៏ដូចជាអំពើប្រល័យពូជសាសន៍ ស្ទើរតែបំផ្លិចបំផ្លាញព្រះរាជសុបិននេះ អស់ទាំងស្រុងទៅ ហើយ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក្តី បច្ចុប្បន្ន ខណៈពេលដែលកម្ពុជាបោះជំហានឆ្ពោះទៅកាន់អនាគតមួយដ៏ត្រចះត្រចង់ប្រកបទៅដោយក្តីសង្ឃឹម ព្រះរាជសុបិនរបស់សម្តេចព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ព្រះវររាជបិតាជាតិខ្មែរ បានចាំងរស្មីយ៉ាងត្រចះត្រចង់ ផុសឡើងនៅក្នុងក្រអៅបេះដូងរបស់យុវជនយុវនារីកម្ពុជា នៅក្នុងរាល់សកម្មភាព សេចក្តីសង្ឃឹម និងក្តីស្រមៃ។ អាកាសយានដ្ឋានពោធិចិនតុង គឺតែងតែស្ថិតនៅដក់ជាប់នៅក្នុងព្រះរាជហឫទ័យនៃសម្តេចព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ព្រះវររាជបិតាជាតិខ្មែរ ដោយសារតែអាកាសយានដ្ឋានពោធិ៍ចិនតុងគឺមិនមែនត្រឹមតែជាអាកាសយានដ្ឋានសាមញ្ញមួយតែប៉ុណ្ណោះទេ ក៏ប៉ុន្តែគឺជាព្រះរាជជំហានជានិមិត្តរូបមួយ នៅក្នុងព្រះរាជបេសកកម្មរបស់សម្តេចព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ព្រះវររាជបិតាជាតិខ្មែរ ក្នុងការប្រែផ្លាស់មុខមាត់ប្រទេសជាតិ។ អាកាសយានដ្ឋានពោធិ៍ចិនតុង ត្រូវបានអភិវឌ្ឍចេញពីទីវាលហោះហើរដ៏តូចមួយជាដំបូងនៅឆ្នាំ១៩៤១ ឱ្យទៅជាអាកាសយានដ្ឋានដែលតភ្ជាប់ប្រទេសកម្ពុជាទៅកាន់ពិភពលោក និងបម្រើមុខងារជាទីប្រជុំនៃមធ្យោបាយធ្វើដំណើរដ៏សំខាន់ប្រចាំរាជធានី។ អាកាសយានដ្ឋានពោធិ៍ចិនតុងបានផ្លាស់ប្តូរមុខមាត់ ដោយដើរតួនាទីជាជំហាននិមិត្តរូបមួយឆ្ពោះទៅកាន់ការធ្វើទំនើបកម្មរបស់ប្រទេសកម្ពុជា បន្ទាប់ពីទទួលបានឯករាជ្យភាពពេញលេញ។ សម្តេចព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ព្រះវររាជបិតាជាតិខ្មែរ ព្រះអង្គឈ្វេងយល់យ៉ាងច្បាស់អំពីសារសំខាន់នៃការដែលអាកាសយានដ្ឋាននេះ នឹងក្លាយទៅជាទីតាំងដែលទទួលស្វាគមន៍អ្នកដំណើររាប់លាននាក់មកកាន់ប្រទេសកម្ពុជា។ ដូច្នេះហើយ ព្រះអង្គបានរាជានុញ្ញាតចាត់តាំងឱ្យស្ថាបត្យករឯកប្រចាំប្រទេស ចូលរួមដោយផ្ទាល់នៅក្នុងការរចនាសាងសង់អាកាសយានដ្ឋាននេះឡើង។ សព្វថ្ងៃ ថ្វីត្បិតតែអាកាសយានដ្ឋានពោធិ៍ចិនតុងត្រូវបានគេហៅថាជា «ព្រលានយន្តហោះចាស់» យ៉ាងណាក្តី អាកាសយានដ្ឋានពោធិ៍ចិនតុងនេះ រក្សាបាននូវអត្ថន័យដ៏វិសេសវិសាល ដែលមិនមែនត្រឹមតែជាសំណង់ដែលបន្សល់ពីសម័យមុនរបស់ប្រទេសកម្ពុជាឡើយ។ បច្ចុប្បន្ន អាកាសយានដ្ឋានពោធិ៍ចិនតុង គឺជាចំណុចប្រសព្វរវាងអតីតកាល និងអនាគតកាលរបស់កម្ពុជា ហើយអាកាសយានដ្ឋានពោធិ៍ចិនតុងនេះ ពោរពេញទៅដោយសក្តានុពលក្នុងការបផ្លាស់ប្តូរតួនាទីទៅជាទីតាំងថ្មីមួយសម្រាប់ការរំលេច និងការបំផុសអត្តសញ្ញាណជាតិរបស់ប្រទេសកម្ពុជាសារជាថ្មី និងជាព្រះរាជសុបិនដ៏ថ្លៃថ្លានៃព្រះរាជស្ថាបត្យករកំពូលរបស់កម្ពុជា គឺសម្តេចព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ព្រះវររាជបិតាជាតិ ខ្មែរ។ ឯកឧត្តម ឆាំង យុ គឺជាឯកអគ្គរាជទូតអមព្រះរាជខុទ្ទកាល័យព្រះករុណា ព្រះបាទសម្តេច ព្រះបរមនាថ…
វិសោធនកម្មច្បាប់ ស្តីពី «ផ្លូវថ្នល់» បានកំណត់ច្បាប់លាស់ពីការដាក់ពិន័យទៅលើអ្នក ដែលបានយកចំណីផ្លូវធ្វើអាជីវកម្ម ដោយគ្មានការអនុញ្ញាត ហើយអ្នកដែលធ្វើឱ្យខូចសណ្តាប់ធ្នាប់ផ្លូវ ដោយទង្វើផ្សេងៗ ប៉ះពាល់ដល់ប្រយោជន៍រួម ក៏នឹងត្រូវទទួលរងការពិន័យជាប្រាក់ទៅតាមច្បាប់កំណត់ដូចគ្នា ចាប់ពី៥ម៉ឺនរៀល រហូតដល់៥លានរៀល តែបើនៅតែប្រព្រឹត្តល្មើសទៀត នឹងត្រូវពិន័យទ្វេដង។ ច្បាប់ ស្តីពីវិសោធនកម្មច្បាប់ស្តីពី «ផ្លូវថ្នល់» នេះ ត្រូវបានរដ្ឋសភាអនុម័ត កាលពីថ្ងៃទី ២២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២៦ នាសម័យប្រជុំរដ្ឋសភាជាវិសាមញ្ញ នីតិកាលទី៧ ហើយព្រឹទ្ធសភា បានពិនិត្យចប់សព្វគ្រប់លើទម្រង់ និងគតិច្បាប់នេះទាំងស្រុង កាលពីថ្ងៃទី ២៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២៦ នាសម័យប្រជុំព្រឹទ្ធសភា លើកទី៥ នីតិកាលទី៥ ដោយបានកំណត់ច្បាស់លាស់ពីបែបបទនៃការប្រើប្រាស់ផ្លូវថ្នល់ និងវិធានការឆ្លើយតបចំពោះអ្នកប្រព្រឹត្តខុស ទៅតាមមាត្រានីមួយៗ ដែលមានទម្ងន់នៃការផាកពិន័យ និងដាក់ពិន័យខុសៗគ្នា។ ចំពោះមាត្រា៦៦ (ថ្មី) នៃវិសោធនកម្មច្បាប់ស្តីពីផ្លូវថ្នល់នេះ បានបញ្ជាក់ថា៖ «ជនណាដែលធ្វើនូវការ្យ លើដីចំណីផ្លូវសម្រាប់ធ្វើផ្លូវចេញចូលគេហដ្ឋាន អគារ រោងចក្រ សហគ្រាស ឬកន្លែងផ្សេងៗ ដែលជាប់ផ្លូវថ្នល់ ដោយគ្មានការអនុញ្ញាតពីសមត្ថកិច្ចគ្រប់គ្រងផ្លូវថ្នល់បានត្រឹមត្រូវ ត្រូវពិន័យអន្តរការណ៍ជាប្រាក់ចំនួន ៥០ ០០០(ប្រាំម៉ឺន)រៀល»។ ធ្វើការ្យ នៅត្រង់ឃ្លានេះ សំដៅទៅលើសកម្មភាពសាងសង់ ជួសជុល កែប្រែ ឬចោះបំផ្លាញធ្វើឱ្យខូចផ្លូវថ្នល់ ឬចំណីផ្លូវ ហើយចំពោះអ្នកទទួលរងការពិន័យអន្តរការណ៍ម្តងរួចហើយ តែនៅបន្តប្រព្រឹត្តល្មើសទៀត ក្នុងរយៈពេល ១២ខែ ត្រូវពិន័យអន្តរការណ៍ជាប្រាក់ទ្វេដង គឺឡើងដល់ ១០ម៉ឺនរៀល។ ចំណែកមាត្រា៦៧ (ថ្មី) បានកំណត់ថា ជនណាដែលធ្វើឱ្យផ្លូវថ្នល់រអិល ស្អិត ចាក់គំនរសំណង់ពង្រាយលើផ្លូវថ្នល់ ដាក់សម្ភារៈវត្ថុរាយប៉ាយ លើផ្លូវថ្នល់ ដាក់តាំងសម្ភារៈ ឬផ្លាកសញ្ញាផ្សេងៗធ្វើឱ្យបាំងភ្នែកអ្នកបើកបរ ឬមួយបង្កឧបសគ្គដល់អ្នកថ្មើរជើង ក្នុងការធ្វើដំណើរ ត្រូវពិន័យអន្តរការណ៍ជាប្រាក់ចំនួន ៥ម៉ឺនរៀល។ ក្នុងករណីនៅតែបន្តប្រព្រឹត្តល្មើសទៀត ក្នុងរយៈពេល ១២ខែ ត្រូវពិន័យអន្តរការណ៍ជាប្រាក់ទ្វេដង។ ដោយឡែក មាត្រា៦៨ (ថ្មី) បានបញ្ជាក់ថា៖ «ជនណាដែលផ្លាស់ប្តូរ រុះរើ សរសេរ ឬធ្វើឱ្យខូចប្រយោជន៍ដល់ផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍ ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ របងការពារសុវត្ថិភាព បង្គោលគីឡូម៉ែត្រ…
នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និងនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក អានុទីន ឆានវីរៈគុល គ្រោងនឹងចូលរួមក្នុងសម័យប្រជុំបើកនៃសន្និសីទពិភពលោកស្តីពីបញ្ញាសិប្បនិម្មិត ឆ្នាំ២០២៦ (World AI Conference 2026: WAIC) នៅទីក្រុងសៀងហៃ ប្រទេសចិន នៅថ្ងៃទី១៧ ខែកក្កដា ខាងមុខនេះ តាមការអញ្ជើញរបស់ប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី ជីនពីង។ ប៉ុន្តែ សំណួរសួរថា តើចិននឹងដើរតួនាទីក្នុងការជំរុញឱ្យមានការចរចាព្រំដែនរវាងប្រទេសទាំងពីរដែរឬទេ? ឬមួយក៏មេដឹកនាំប្រទេសជិតខាងទាំងពីរគ្រាន់តែជួបគ្នា ចាប់ដៃសម្ដែងការគួរសម? មេដឹកនាំទាំងពីរមិនបានអង្គុយនៅតុចរចាជាមួយគ្នាឡើយ ចាប់តាំងពីខែធ្នូមក។ នៅក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចចាប់ពីថ្ងៃទី១៥ ដល់ទី១៧ ខែកក្កដានេះ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នឹងត្រូវអមដំណើរដោយរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស លោក ប្រាក់ សុខុន និងរដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិ លោក ទៀ សីហា ព្រមទាំងលោក ស៊ុន ចាន់ថុល អនុប្រធានទី១ នៃក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា (CDC)។ ចំណែកលោក អានុទីន ត្រូវបានរាយការណ៍ថា នឹងត្រូវអមដំណើរដោយរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសរបស់លោកដែរ គឺលោក ស៊ីហាសាក់ ភួងកេតកែវ។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា និងថៃ សុទ្ធតែមានកម្មវិធីគ្រោងនឹងជួបជាមួយលោក ស៊ី ជីនពីង ក៏ដូចជានាយករដ្ឋមន្ត្រីចិន លោក លី ឈាង ដូចគ្នា។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា បានបញ្ជាក់ថា៖ «ដំណើរទស្សនកិច្ចការងារនេះ បង្ហាញពីការប្តេជ្ញាចិត្តរួមគ្នារវាងកម្ពុជា និងចិន ក្នុងការពង្រឹងមិត្តភាពដ៏យូរអង្វែង និងជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការដែលផ្តល់ផលប្រយោជន៍ឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមក»។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍ដដែលបន្តថា៖ «ដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ ក៏ជាកម្លាំងចលករថ្មីក្នុងការជំរុញការអនុវត្តភាពជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ កែលម្អក្របខណ្ឌកិច្ចសហប្រតិបត្តិការត្បូងពេជ្រ និងកសាងសហគមន៍វាសនារួមកម្ពុជា-ចិន ក្នុងយុគសម័យថ្មី»។ ចំណែកក្រសួងការបរទេសថៃ ក៏បានចេញសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានដែរថា៖ «ដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ គឺដើម្បីពង្រឹងបន្ថែមនូវភាពជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រគ្រប់ជ្រុងជ្រោយរវាងថៃ និងចិន ដើម្បីផលប្រយោជន៍រួមនៃប្រជាជនទាំងពីរ»។ កាលពីដើមខែមិថុនា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និងលោក អានុទីន បានចូលរួមវេទិកាអនាគតអាស៊ានលើកទី៣ (AFF 2026) នៅទីក្រុងហាណូយ ប្រទេសវៀតណាម។ នាពេលនោះ នាយករដ្ឋមន្ត្រីទាំងពីរបានត្រឹមតែចាប់ដៃគ្នាសម្រាប់ការថតរូបប៉ុណ្ណោះ…
វិស័យអាកាសចរណ៍នៅកម្ពុជា នឹងបោះជំហានទៅមុខកាន់តែលឿនបន្ថែមទៀតនៅពេលប្រទេសកម្ពុជាចូលជារដ្ឋភាគីនៃអនុសញ្ញាស្តីពីប្រាតិភោគជាអន្តរជាតិចំពោះឧបករណ៍ចល័ត និងពិធីសារនៃអនុសញ្ញាស្តីពីប្រាតិភោគជាអន្តរជាតិចំពោះឧបករណ៍ចល័តពាក់ព័ន្ធនឹងករណីជាក់លាក់នៃឧបករណ៍អាកាសយាន។ សេចក្តីព្រាងច្បាប់ស្តីពីការអនុម័តយល់ព្រមឱ្យព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាចូលជារដ្ឋភាគីនៃ«អនុសញ្ញាស្តីពីប្រាតិភោគជាអន្តរជាតិចំពោះឧបករណ៍ចល័ត និងពិធីសារនៃអនុសញ្ញាស្តីពីប្រាតិភោគជាអន្តរជាតិចំពោះឧបករណ៍ចល័តពាក់ព័ន្ធនឹងករណីជាក់លាក់នៃឧបករណ៍អាកាសយាន» ត្រូវបានសមាជិករដ្ឋសភា អនុម័តជាឯកច្ឆន្ទ ក្នុងសម័យប្រជុំរដ្ឋសភាលើកទី៦ នីតិកាលទី៧ នាព្រឹកថ្ងៃទី១៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ ពាក្យស័ព្ទបច្ចេកទេស«ប្រាតិភោគ» គឺជាពាក្យ អព្យាក្រឹត្យ ដែលអាចប្រើប្រាស់បែបពហុវិស័យ ដូចជា វិស័យសេដ្ឋកិច្ច ហិរញ្ញវត្ថុ ពន្ធដារ គយ និងច្បាប់ជាដើម ដោយផ្អែកតាមកម្មវត្ថុនៃវិស័យនីមួយៗ ប៉ុន្តែដោយឡែក ប្រាតិភោគ ជាអន្តរជាតិ នៅក្នុងន័យនេះសំដៅដល់ការធានាលំហូរហិរញ្ញប្បទានជាអន្តរជាតិ សម្រាប់ប្រតិបត្តិការក្នុងការលក់ ការទិញ ឬការជួលឧបករណ៍អាកាសយាន ជាដើម។ល។ ថ្លែងក្នុងអង្គប្រជុំរដ្ឋសភា លោក ម៉ៅ ហាវណ្ណាល់ រដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុករដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានអាកាសចរណ៍ស៊ីវិល បានឱ្យដឹងថា ការផ្តល់សច្ចាប័ននៃអនុសញ្ញានិងពិធីសារអាកាសយាន នឹងនាំមកនូវអត្ថប្រយោជន៍សំខាន់ៗចំនួន ២។ ទី១. អត្ថប្រយោជន៍ផ្នែកច្បាប់៖ ដោយអនុសញ្ញានិងពិធីសារអាកាសយាន នឹងជួយឱ្យកាន់តែប្រសើរឡើងថែមទៀតដល់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ក្នុងការអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងធានាបំណុល, ការលក់មានលក្ខខណ្ឌក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងរក្សាសិទ្ធិកម្មសិទ្ធ និងកិច្ចព្រមព្រៀងជួលចំពោះឧបករណ៍អាកាសយាន ក្រោមរបៀបរបបអន្តរជាតិថ្មីមួយនិងតែមួយក្នុងការគ្រប់គ្រងឧបករណ៍ចល័តដែលមានតម្លៃខ្ពស់ ដូចជា តួអាកាសយាន ម៉ាស៊ីនអាកាសយាន និងឧទ្ធម្ភាគចក្រ ជាដើម ដែលហៅថាប្រាតិភោគជាអន្តរជាតិ ហើយត្រូវបានទទួលស្គាល់ពីគ្រប់បណ្តារដ្ឋភាគីផ្សេងៗទៀត តាមរយៈការបង្កើតប្រព័ន្ធចុះបញ្ជីអន្តរជាតិជាប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិច។ ការចូលជារដ្ឋភាគីអនុសញ្ញា និងពិធីសារអាកាសយាន នឹងផ្ញើសារវិជ្ជមានទៅកាន់ទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុ និងអាកាសចរណ៍អន្តរជាតិថា កម្ពុជាបានបន្តធ្វើសមាហរណកម្មទៅក្នុងប្រព័ន្ធ ច្បាប់ពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ។ ចំណែកទី២ គឺអត្ថប្រយោជន៍ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច៖ ដោយអនុសញ្ញានិងពិធីសារអាកាសយាន នឹងផ្តល់ជំនឿទុកចិត្តដល់បណ្តាអ្នកវិនិយោគ និងអ្នកឱ្យខ្ចីប្រាក់ ក្នុងការផ្តល់ហិរញ្ញប្បទានកាន់តែច្រើនឡើងថែមទៀត ដើម្បីទិញ ឬជួលឧបករណ៍ចល័តដែលមានតម្លៃខ្ពស់ ដោយសារតែមានប្រាតិភោគជាអន្តរជាតិលើគោលការណ៍អនុវត្តនៃសិទ្ធិកាន់កាប់ឡើងវិញ, ការលុបការចុះបញ្ជី និងការនាំចេញអាកាសយាន ព្រមទាំងការទូទាត់សំណង។លោក ហាវណ្ណាល់ បានលើកឡើងទៀតថា ចំពោះផលជះពីការចូលជារដ្ឋភាគីនៃអនុសញ្ញានិងពិធីសារអាកាសយាន គឺកម្ពុជាទទួលបានមកវិញមានដូចជា ១. ចូលរួមជួយកាត់បន្ថយថ្លៃដើមពីការជួលអាកាសយានពីក្រៅប្រទេសដល់ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍កម្ពុជា, ២. ចូលរួមជួយដល់ការពង្រីកបន្ថែមអាកាសយានថ្មីៗ ដល់ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍កម្ពុជា, ៣. ជួយបង្កើនភាពទាក់ទាញដល់ក្រុមហ៊ុនជួលអាកាសយាននិងអ្នកផ្តល់ហិរញ្ញប្បទានអន្តរជាតិ មកកាន់កម្ពុជា, និង ៤. ជួយគាំទ្រដល់ការរីកចម្រើនប្រកបដោយភាពធន់ នៃប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវ អាកាសទាំងមូល ទេសចរណ៍ ពាណិជ្ជកម្ម និងការដោះដូរវប្បធម៌អន្តរជាតិ។លោកអះអាងថា៖«បន្ថែមលើសពីនេះ អនុសញ្ញានិងពិធីសារអាកាសយាន ក៏នឹងជួយដល់ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍កម្ពុជា ដូចជាក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ជាតិ Air Cambodia ក្នុងការចរចាទិញអាកាសយានថ្មីៗពីក្រុមហ៊ុនផលិតយន្តហោះ…
ឆ្នាំ ២០៥០ ចំនួនប្រជាជនកម្ពុជា ត្រូវបានព្យាករថានឹងមានប្រមាណ ២៤លាននាក់ ហើយចំនួនមនុស្សចាស់អាយុចាប់ពី ៦៥ឆ្នាំឡើងទៅនឹងមានចំនួនជិតពីរដងនៃចំនួនបច្ចុប្បន្ន ខណៈមនុស្សវ័យក្មេងមានចំនួនតិចជាងមុន។ និន្នាការនេះតម្រូវឲ្យមានការវិនិយោគចាប់ពីពេលនេះទៅ ដើម្បីបញ្ចៀសបញ្ហានាពេលអនាគត។ នេះបើតាមលិខិតរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត សម្រាប់ឱកាស«ប្រជាជនពិភពលោកលើកទី៣៧» ១១ កក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ បើតាមលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បច្ចុប្បន្ននេះ កម្ពុជាកំពុងស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលភាគលាភប្រជាសាស្ត្រ គឺជាពេលដែលប្រជាជនវ័យក្មេង និងប្រជាជនក្នុងវ័យធ្វើការនៅតែមានចំណែកខ្ពស់ ដែលឱកាសដ៏សំខាន់សម្រាប់ជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ច បង្កើនផលិតភាព និងពង្រឹងមូលដ្ឋានអភិវឌ្ឍន៍រយៈពេលវែង។ ប៉ុន្តែ លោកថ្លែងថា ភាគលាភប្រជាសាស្ត្រនេះ មិនកើតឡើងដោយស្វ័យប្រវត្តិឡើយ ប្រសិនបើមិនមានការវិនិយោគឲ្យបានត្រឹមត្រូវលើមនុស្ស ជាពិសេសលើការអប់រំ ជំនាញ សុខភាព ឱកាសការងារ សមភាពយេនឌ័រ និងបរិយាកាសសង្គម។ លោកថា មានតែការវិនិយោគលើពួកគេទេដែលអាចអនុញ្ញាតឱ្យប្រជាជនវ័យក្មេង បង្ហាញសក្តានុពលរបស់ខ្លួនបានពេញលេញ ក្នុងការចូលរួមកសាងនិងអភិវឌ្ឍប្រទេសនៅថ្ងៃនេះ និងភាពរីកចម្រើន ប្រកបដោយភាពធន់នៅថ្ងៃស្អែក។ ការធ្វើការអង្កេតចន្លោះជំរឿនប្រជាជននៅក្នុងឆ្នាំកម្ពុជាឆ្នាំ២០២៤ បង្ហាញថា កម្ពុជាមានប្រជាជនចំនួន១៧,៣លាននាក់ ក្នុងនោះប្រជាជនវ័យក្រោម១៥ឆ្នាំ មានចំនួន២៦,៨%, វ័យ១៥-៣៤ឆ្នាំ មានចំនួន៣៤,៦%, វ័យ៣៥-៦៤ មានចំនួន៣២,១%, និងវ័យ៦៥ឆ្នាំឡើង មានចំនួន៦,៥%។ លោក ហ៊ុន ម៉ានែត ថ្លែងថា តាមព្យាករណ៍ ប្រជាជនកម្ពុជានឹងកើនដល់ប្រហែល ២៤លាននាក់នៅឆ្នាំ២០៥០ ក្នុងនោះប្រជាជនវ័យក្រោម១៥ឆ្នាំនឹងថយ ចុះដល់២១,៨% និងវ័យ១៥-៣៤ឆ្នាំនឹងថយចុះដល់២៨,២% ខណៈដែលប្រជាជនវ័យ៣៥-៦៤នឹងកើន ដល់៣៧,២% និងវ័យ៦៥ឆ្នាំឡើងនឹងកើនដល់១២,៧%។ លោកថា ចំនួននេះបង្ហាញពីទិន្នន័យនេះបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា បញ្ហាប្រជាជនគឺជាបញ្ហាគន្លឹះដែលពាក់ព័ន្ធផ្ទាល់នឹងគុណភាព ធនធានមនុស្ស កម្លាំងពលកម្ម ទីផ្សារការងារ ការផ្តល់សេវាសាធារណៈ សុខុមាលភាពគ្រួសារ និងសន្តិសុខ សង្គមនាពេលអនាគត។ លោកថ្លែងថា៖ «ការប្រែប្រួលរចនាសម្ព័ន្ធអាយុនេះ បញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា ពេលវេលាដើម្បីវិនិយោគលើប្រជាជនវ័យក្មេងគឺឥឡូវនេះ។ ប្រសិនបើយើងខកខានមិនបានផ្តល់ឱកាសនិងការគាំទ្រដល់ប្រជាជនវ័យក្មេងនាពេលបច្ចុប្បន្ន យើងនឹងប្រឈមនឹងបញ្ហានានានៅពេលខាងមុខ ដូចជាការមិនទទួលបាននូវភាគលាភប្រជាសាស្ត្រទីពីរ កង្វះកម្លាំងពលកម្មជំនាញ និងការកើនឡើងនៃបន្ទុក សេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គមដោយសារកំណើនប្រជាជនវ័យចាស់»។ ការកើនឡើងនៃប្រជាជនវ័យចាស់ជាបញ្ហាមិនអាចចៀសផុតទៅថ្ងៃមុខ ដែលតម្រូវឲ្យមានភាពបុរេសកម្មក្នុងការរៀបចំហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសង្គមទុកជាមុនសម្រាប់ប្រជាជនវ័យចាស់ ដើម្បីប្រែក្លាយភាពជាបន្ទុកនៃប្រជាជន វ័យចាស់ទៅជាភាគលាភប្រជាសាស្ត្រទីពីរ និងកាលានុវត្តភាពនៃការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចពណ៌ប្រាក់។ នេះបើតាមលិខិតរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត។ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត៖ «នៅពេលដែលប្រជាជនវ័យក្មេងបច្ចុប្បន្នទទួលបានឱកាសការងារនិងប្រាក់ចំណូលសមរម្យ…
លោក ជុំ សុន្ទរី ឯកអគ្គរាជទូតវិសាមញ្ញ និងពេញសមត្ថភាពនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសជប៉ុន បានចាត់ទុកកម្មសិក្សាការី និងពលករជំនាញកម្ពុជាទាំងអស់នៅប្រទេសជប៉ុន «ជាស្ពានមិត្តភាពរវាងកម្ពុជា និងជប៉ុន» ហើយលោកបានលើកទឹកចិត្ត និងជំរុញឱ្យពួកគេ ខិតខំសិក្សារៀនសូត្រ និងអភិវឌ្ឍជំនាញវិជ្ជាជីវៈ ដើម្បីយកបទពិសោធន៍ និងចំណេះដឹងទៅចូលរួមអភិវឌ្ឍមាតុប្រទេសនាពេលអនាគត។ លោក ជុំ សុន្ទរី បានលើកឡើងបែបនេះ នៅពេលលោក ជួបសំណេះសំណាលជាមួយកម្មសិក្សាការី និងពលករជំនាញកម្ពុជាជាង១០០នាក់ នៅខេត្តស៊ីហ្ស៊ីអូកា ប្រទេសជប៉ុន កាលពីថ្ងៃទី១២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២៦ ហើយកម្មវិធីនេះ ក៏មានការចូលរួមពីសមាជិកតំណាងរាស្រ្ត និងថ្នាក់ដឹកនាំមូលដ្ឋានរបស់ជប៉ុន ព្រមទាំងប្រធានក្រុមហ៊ុននៅប្រទេសជប៉ុនមួយចំនួនផងដែរ។ នៅក្នុងពិធីនោះ លោក ជុំ សុន្ទរី បានគូសបញ្ជាក់អំពីការរីកចម្រើនជាបន្តបន្ទាប់នៃទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ជប៉ុន ចាប់តាំងពីប្រទេសទាំង២ បានដំឡើងកម្រិតទំនាក់ទំនងទៅជា «ដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ» នៅ ឆ្នាំ២០២៣។ លោកថា ជប៉ុននៅតែជាដៃគូដ៏សំខាន់មួយរបស់កម្ពុជា ជាពិសេស ក្នុងវិស័យអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្ស ការផ្ទេរជំនាញ ការបង្កើតការងារ និងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម។ ជាមួយគ្នានេះ លោកឯកអគ្គរាជទូត បានកោតសរសើរចំពោះកម្មសិក្សាការី និងពលករជំនាញកម្ពុជាទាំងអស់ ដែល «បានដើរតួនាទីជាស្ពានមិត្តភាពរវាងកម្ពុជា និងជប៉ុន» ហើយលោកបានលើកទឹកចិត្តពួកគេ ឱ្យខិតខំសិក្សារៀនសូត្រ និង អភិវឌ្ឍជំនាញវិជ្ជាជីវៈក្នុងអំឡុងពេលស្នាក់នៅប្រទេសជប៉ុន ដើម្បីយកបទពិសោធន៍ និងចំណេះដឹងទៅ ចូលរួមអភិវឌ្ឍមាតុប្រទេសនាពេលអនាគត។ យ៉ាងណាក៏ដោយ លោក ជុំ សុន្ទរី បានអំពាវនាវឱ្យកម្មសិក្សាការី និងពលករជំនាញកម្ពុជាទាំងអស់គោរពច្បាប់ និងបទប្បញ្ញត្តិរបស់ប្រទេសជប៉ុន ប្រកាន់ខ្ជាប់នូវអាកប្បកិរិយាល្អ ចៀសវាងរាល់សកម្មភាពខុសច្បាប់ និងយកចិត្តទុកដាក់ការពារខ្លួនពីគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ និងហានិភ័យសុខភាពផ្សេងៗ។លោកបានបញ្ជាក់ថា៖ «ស្ថានឯកអគ្គរាជទូតកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសជប៉ុន នឹងបន្តផ្តល់សេវា កុងស៊ុល កិច្ចគាំពារផ្នែកការងារ និងជំនួយចាំបាច់ផ្សេងៗជូនប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជានៅទូទាំងប្រទេសជប៉ុន»។ លោកក៏បានលើកទឹកចិត្តឱ្យសហគមន៍ខ្មែរនៅជប៉ុនបន្តរក្សាសាមគ្គីភាព ជួយគាំទ្រគ្នា ទៅវិញទៅមក និងចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងសកម្មភាពសហគមន៍ និងវប្បធម៌នានា ដើម្បីរួមចំណែកពង្រឹង ចំណងមិត្តភាព និងការយល់ដឹងទៅវិញទៅមករវាងប្រជាជននៃប្រទេសទាំង២។ ទន្ទឹមនឹងនេះ លោក ជុំ សុន្ទរី បានអរគុណដល់រាជរដ្ឋាភិបាល និងប្រជាជនជប៉ុន អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន ក្រុមហ៊ុនដៃគូ និងភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ ដែលបានបន្តផ្តល់ការគាំទ្រ និងរួមចំណែកលើកកម្ពស់សុខុមាលភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជានៅប្រទេសជប៉ុន ហើយលោកបានបញ្ជាក់ពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ស្ថានឯកអគ្គរាជទូត…