ភ្នំពេញ: មន្ត្រីរាជការកម្ពុជាចំនួន ៣០រូប នឹងធ្វើដំណើរទៅកាន់សាធារណរដ្ឋកូរ៉េក្នុងខែនេះ ក្រោមកម្មវិធីអាហារូបករណ៍របស់ទីភ្នាក់ងារសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិកូរ៉េ (KOICA) ដើម្បីពង្រឹងសមត្ថភាពលើការកែទម្រង់វិស័យអប់រំ និងការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូន និងភស្តុភារឆ្លងដែន ដែលជាវិស័យអាទិភាពស្របតាមយុទ្ធសាស្ត្របញ្ចកោណរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។ មន្ត្រីទាំងនេះ មកពីក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា និងក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន បានចូលរួមកម្មវិធីតម្រង់ទិសមុនពេលចេញដំណើរ (Pre-Departure Orientation) ដែលរៀបចំដោយការិយាល័យ KOICA ប្រចាំកម្ពុជា នៅរាជធានីភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃទី៨ ខែកក្កដា មុនពេលចេញដំណើរទៅចូលរួមវគ្គបណ្តុះបណ្តាលឯកទេសនៅសាធារណរដ្ឋកូរ៉េ។ កម្មវិធីនេះ គឺជាផ្នែកមួយនៃកម្មវិធី KOICA Fellowship Program (CIAT) ឆ្នាំ២០២៦ ដែលមានគោលបំណងចែករំលែកបទពិសោធន៍អភិវឌ្ឍន៍ និងជំនាញបច្ចេកទេសរបស់សាធារណរដ្ឋកូរ៉េ ដល់មន្ត្រីគោលនយោបាយកម្ពុជា ដើម្បីគាំទ្រដល់ការអនុវត្តកំណែទម្រង់ និងការអភិវឌ្ឍស្ថាប័នរដ្ឋ។ ក្នុងចំណោមអ្នកចូលរួមទាំង ៣០រូប មានមន្ត្រី ១៥រូប មកពីក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា ដែលនឹងចូលរួមកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលក្រោមប្រធានបទ «ការពង្រឹងសមត្ថភាពគ្រូបង្រៀនលើការផ្សារភ្ជាប់កម្មវិធីសិក្សា និងការវាយតម្លៃ ដើម្បីលើកកម្ពស់ការវាយតម្លៃសិក្សារបស់សិស្សនៅកម្ពុជា»។ វគ្គបណ្តុះបណ្តាលនេះ ផ្តោតលើការកែទម្រង់កម្មវិធីសិក្សា ការអប់រំផ្អែកលើសមត្ថភាព ប្រព័ន្ធវាយតម្លៃសិស្ស ស្តង់ដារវិជ្ជាជីវៈគ្រូបង្រៀន ព្រមទាំងការបញ្ចូលបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល និងបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ទៅក្នុងការបង្រៀន និងការរៀនសូត្រ។ KOICA បានឱ្យដឹងថា កម្មវិធីនេះគាំទ្រដល់កំណែទម្រង់វិស័យអប់រំរបស់កម្ពុជា និងរួមចំណែកអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្របញ្ចកោណ–ដំណាក់កាលទី១ ជាពិសេសបញ្ចកោណទី១ ស្តីពីការអភិវឌ្ឍមូលធនមនុស្ស តាមរយៈការលើកកម្ពស់គុណភាព ភាពពាក់ព័ន្ធ និងបរិយាបន្ននៃប្រព័ន្ធអប់រំ ដើម្បីកសាងធនធានមនុស្សដែលត្រៀមខ្លួនសម្រាប់អនាគត។ ដោយឡែក មន្ត្រី ១៥រូប មកពីក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន នឹងចូលរួមកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលក្រោមប្រធានបទ «ការពង្រឹងសមត្ថភាពដើម្បីលើកកម្ពស់ភាពប្រកួតប្រជែងផ្នែកដឹកជញ្ជូន និងភស្តុភារនៅច្រកព្រំដែនកម្ពុជា–វៀតណាម និងកម្ពុជា–ថៃ តាមរយៈការកែលម្អហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងបរិក្ខារឆ្លងដែននៅកម្ពុជា»។ កម្មវិធីនេះ មានគោលបំណងពង្រឹងសមត្ថភាពស្ថាប័នលើការរៀបចំផែនការដឹកជញ្ជូន ការគ្រប់គ្រងភស្តុភារ និងការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធឆ្លងដែន ដើម្បីគាំទ្រដល់ការសម្រួលពាណិជ្ជកម្ម ការតភ្ជាប់តំបន់ ការបង្កើនប្រសិទ្ធភាពខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ និងការលើកកម្ពស់សមត្ថភាពប្រកួតប្រជែងរបស់កម្ពុជាក្នុងទីផ្សារតំបន់ និងពិភពលោក។ KOICA បានបញ្ជាក់ថា កម្មវិធីនេះស្របតាមបញ្ចកោណទី២ នៃយុទ្ធសាស្ត្របញ្ចកោណ ដែលផ្តោតលើការធ្វើពិពិធកម្មសេដ្ឋកិច្ច និងការបង្កើនភាពប្រកួតប្រជែងរបស់កម្ពុជា។ នៅក្នុងពិធីបើកកម្មវិធីតម្រង់ទិស លោកស្រី Lee Sejin អនុប្រធានការិយាល័យ…
Author: ngornleng nam
ភ្នំពេញ៖ យុទ្ធនាការជាតិ «និយាយថាទេចំពោះព័ត៌មានក្លែងក្លាយ» ជំហានទី២ បានទទួលការចូលមើល និងការចែករំលែកលើបណ្ដាញសង្គមសរុបប្រមាណជិត២លានដង ក្នុងរយៈពេលជិតពីរខែ ខណៈក្រសួងព័ត៌មានអះអាងថា យុទ្ធនាការនេះកំពុងពង្រឹងអក្ខរកម្មព័ត៌មាន និងភាពធន់របស់យុវជនក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងព័ត៌មានក្លែងក្លាយ និងហានិភ័យឌីជីថលនៅទូទាំងប្រទេស។ ថ្លែងប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មាននៅវិទ្យាល័យ ប៊ុន រ៉ានី ហ៊ុន សែន ចរិយាវង្ស ខេត្តកែប នាព្រឹកថ្ងៃទី១០ ខែកក្កដា អ្នកនាំពាក្យក្រសួងព័ត៌មាន លោក ទេព អស្នារិទ្ធ បានបង្ហាញរបាយការណ៍សង្ខេបអំពីលទ្ធផលនៃយុទ្ធនាការ ដោយចាត់ទុកយុទ្ធនាការនេះថា បានក្លាយជាខែលការពារដ៏សំខាន់សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋ ជាពិសេសយុវវ័យ ឱ្យជៀសផុតពីព័ត៌មានក្លែងក្លាយ ការបំភ្លៃព័ត៌មាន និងការកេងចំណេញផ្នែកនយោបាយ ព្រមទាំងរួមចំណែករក្សាស្ថិរភាពសង្គម និងពង្រឹងទំនុកចិត្តសាធារណៈ។ លោកបានថ្លែងថា: “ចាប់តាំងពីការបើកយុទ្ធនាការកាលពីថ្ងៃទី១៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ មក ក្រសួងព័ត៌មានបានចុះផ្សព្វផ្សាយដល់វិទ្យាល័យ និងអនុវិទ្យាល័យធំៗចំនួន២៥ នៅរាជធានី-ខេត្តចំនួន១០ រួមមាន ភ្នំពេញ ព្រះវិហារ តាកែវ កំពង់ស្ពឺ កំពត ពោធិ៍សាត់ កំពង់ធំ សៀមរាប កំពង់ចាម និងកែប ដោយមានសិស្សានុសិស្សរាប់ម៉ឺននាក់ចូលរួម”។ យុទ្ធនាការនេះនឹងបន្តពង្រីកទៅកាន់សាលានៅតាមបណ្ដាខេត្តទាំងអស់នៅទូទាំងប្រទេស។ បើតាមរបាយការណ៍ ក្រសួងព័ត៌មានបានផលិត និងផ្សព្វផ្សាយមាតិកាអប់រំតាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរដ្ឋ និងឯកជន ទាំងប្រពៃណី និងឌីជីថល សរុបជាង ២០,៥៨២ មាតិកា។ ស្របពេលជាមួយគ្នានេះ មាតិកាយុទ្ធនាការនៅលើបណ្ដាញសង្គមទទួលបានការចូលមើល និងការចែករំលែកសរុបប្រមាណជិត ២លានដងដែលបង្ហាញពីការចូលរួមយ៉ាងទូលំទូលាយរបស់សាធារណជន។ ក្រសួងព័ត៌មានក៏បានសហការជាមួយក្រសួងប្រៃសណីយ៍ និងទូរគមនាគមន៍ ផ្ញើសារអប់រំតាមប្រព័ន្ធ TRC-SMS ទៅកាន់អ្នកប្រើប្រាស់ទូរសព្ទចល័តនៅទូទាំងប្រទេស។ ទន្ទឹមនឹងនោះ សារអប់រំក៏ត្រូវបានដាក់បង្ហាញតាមផ្ទាំងប៉ាណូ និងអេក្រង់ LED នៅតាមដងផ្លូវ និងទីប្រជុំជនសំខាន់ៗ ដើម្បីពង្រីកការយល់ដឹងរបស់សាធារណជនអំពីការផ្ទៀងផ្ទាត់ព័ត៌មាន។ លោក ទេព អស្នារិទ្ធ បានមានប្រសាសន៍ថា យុទ្ធនាការនេះមិនត្រឹមតែជួយទប់ស្កាត់ព័ត៌មានក្លែងក្លាយប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងរួមចំណែកការពារប្រជាពលរដ្ឋពីព័ត៌មានបំភ្លៃ (Malinformation) ព័ត៌មានបោកបញ្ឆោត (Disinformation) និងព័ត៌មានដែលបង្កើតដោយបច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ផងដែរ។ លោកបន្ថែមថា យុទ្ធនាការក៏បានជួយលើកកម្ពស់សុវត្ថិភាពព័ត៌មាន និងពង្រឹងទំនុកចិត្តរបស់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងអំឡុងពេលមានការប៉ះទង្គិចប្រដាប់អាវុធនៅតាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ និងក្រោយការអនុវត្តបទឈប់បាញ់។ ទាំងនេះបានជួយកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ពីព័ត៌មានមិនពិតដែលអាចបង្កការភាន់ច្រឡំ និងភាពចលាចលក្នុងសង្គម។ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងព័ត៌មានបានបញ្ជាក់ថា លទ្ធផលនៃយុទ្ធនាការបង្ហាញថា វាបានក្លាយជាឧបករណ៍ដ៏សំខាន់ក្នុងការការពារយុវជន…
ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម កំពុងធ្វើការស៊ើបអង្កេតផ្ទៃក្នុងដើម្បីកំណត់មុខសញ្ញាអ្នកដែលត្រូវបានរាយការណ៍ថា បានទារសំណូកពីក្រុមហ៊ុនជប៉ុនមួយក្នុងទឹកប្រាក់ ១០០០ដុល្លារដើម្បីចុះបញ្ជីកែប្រែក្រុមហ៊ុនកាលពីឆ្នាំ២០២១។ នៅក្នុងសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានដែលផ្សព្វផ្សាយនៅថ្ងៃទី៩ កក្កដា ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មបានថ្លែងថា ក្រសួងបានបើកការស៊ើបអង្កេតផ្ទៃក្នុងកំណត់មុខសញ្ញាបុគ្គលប្រព្រឹត្តអំពើល្មើស ដើម្បីចាត់នីតិវិធីតាមផ្លូវច្បាប់ជាធរមាន និងសហការជាមួយអង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយតាមការចាំបាច់។ ការប្រកាសពីការស៊ើបអង្កេតនេះធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានជប៉ុនកាលពីថ្ងៃទី៧ ខែកក្កដា រួមមានទាំង The Japanese Times ដែលថា ប៉ូលិសជប៉ុនបានបញ្ជូនឯកសារ និងមន្ត្រីប្រតិបត្តិ២រូប និងអតីតទីប្រឹក្សាមួយរូបរបស់ក្រុមហ៊ុន Fujipassc នៅកម្ពុជា ទៅកាន់តុលាការពាក់ព័ន្ធនឹងការសូកប៉ាន់។ បើតាមកាសែត The Japanese Times ក្រុមហ៊ុនខាងលើបម្រើសេវាកម្មបញ្ជូនសិក្ខាកាមបច្ចេកទេសទៅកាន់ប្រទេសជប៉ុន ប៉ុន្តែដោយសារតែមានការរាតត្បាតជំងឺកូវីដ១៩ ក្រុមហ៊ុននេះបានជួបបញ្ហាហិរញ្ញវត្ថុ ហើយក៏បានប្ដូរព័ត៌មានលម្អិតរបស់ក្រុមហ៊ុននេះដើម្បីលក់ចេញ។ គឺនៅពេលប្ដូរព័ត៌មាននេះហើយដែលអ្នកបម្រើការផ្នែកចុះបញ្ជីកែប្រែក្រុមហ៊ុន ត្រូវបានរាយការណ៍ថាបានទារប្រាក់សំណូក។ កាសែតជប៉ុនបានចុះផ្សាយថា៖ «ភាគីក្រុមហ៊ុនត្រូវបានគេសង្ស័យថា បានផ្តល់សាច់ប្រាក់ប្រហែល ១,០០០ ដុល្លារដល់មន្ត្រីក្រសួងពាណិជ្ជកម្មកម្ពុជា កាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២១ ដើម្បីពន្លឿននីតិវិធីចុះបញ្ជីក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធ។ សំណូកនេះមានតម្លៃស្មើនឹងប្រាក់ឈ្នួលប្រចាំខែរបស់មន្ត្រីក្រសួងយ៉ាងតិចប្រាំខែ»។ កាសែតដដែលបន្តថា នាយកប្រតិបត្តិ Fujipassc ទាំងពីរបានយល់ព្រមបង់សំណូកនេះ ហើយបានណែនាំអតីតទីប្រឹក្សាក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធឱ្យបង់ប្រាក់នោះ។ ស្របពេលប្រកាសពីការស៊ើបអង្កេតនេះ ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មក៏បានបញ្ជាក់ថា ការចុះបញ្ជីពាណិជ្ជកម្ម និងសេវាពាក់ព័ន្ធផ្សេងៗទៀត ត្រូវបានធ្វើ ឡើងតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន www.registrationservices.gov.kh ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាព សម្រួលនីតិវិធីចុះបញ្ជីពាណិជ្ជកម្មនិងសេវាសាធារណៈពាក់ព័ន្ធ ឱ្យបានឆាប់រហ័ស លើកកម្ពស់តម្លាភាព បង្កើនសុចរិតភាព និងលុបបំបាត់ចំណាយក្រៅផ្លូវការ។ ក្រសួងបន្តថា ក្រុមហ៊ុន សហគ្រាសទាំងអស់ត្រូវបានលើកទឹកចិត្តឱ្យធ្វើការចុះបញ្ជីពាណិជ្ជកម្ម និងចុះបញ្ជីរាល់ការកែប្រែផ្សេងៗ តាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន និងអាចស្វែងរកការពិគ្រោះយោបល់ និងជំនួយផ្នែកបច្ចេកទេស-នីតិវិធីពីសេវាកម្មឯកជន ដែលទទួលបានការបណ្តុះបណ្តាល និងទទួលស្គាល់ដោយក្រសួង។ ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ក៏បានដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធទូរសព្ទសាធារណៈលេខ១២៦៦ សម្រាប់ការសាកសួរ និងផ្តល់ព័ត៌មានផ្សេងៗពាក់ព័ន្ធនឹងសេវាសាធារណៈរបស់ក្រសួង និងបានតភ្ជាប់សេវាសាធារណៈ របស់ក្រសួងជាមួយផ្ទាលផ្លាស់ប្តូរទិន្នន័យកម្ពុជា (Cambodia Data Exchange – CamDX) រួមជាមួយ ក្រសួង-ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីរួមចំណែកលើកកម្ពស់បរិយាកាសធុរកិច្ចឱ្យប្រសើរឡើង។ បន្ថែមលើយន្តការនេះ កាលពីពេលថ្មីៗនេះ ក្រសួងបានធ្វើឲ្យការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មានក្នុងការចុះបញ្ជី មានភាពកាន់តែសាមញ្ញ និងជំរុញការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធនេះឲ្យដល់ ១០០%៕
ប្រធានសហព័ន្ធកីឡាប្រដាល់គុនខ្មែរ និងជាអគ្គលេខាធិការសហព័ន្ធគុនខ្មែរអន្តរជាតិ លោក ខូវ ឆាយ បានបញ្ជាក់ពីរបត់នៃការរីកចម្រើនរបស់វិស័យប្រដាល់គុនខ្មែរ ដែលបានចាប់ផ្តើមតាំងពីមិនទាន់មានអ្នកស្គាល់ រហូតក្លាយជាប្រភេទកីឡាមួយ ដែលទទួលបានការគាំទ្រខ្លាំង នៅលើពិភពលោក ហើយក៏កំពុងបោះជំហានទៅមុខកាន់តែលឿន ដើម្បីឈានទៅរកការដាក់ «គុនខ្មែរ» ឱ្យមានការទទួលស្គាល់នៅអូឡាំពិកអន្តរជាតិ។ លោក ខូវ ឆាយ បានអះអាងថា សកម្មភាពគាំទ្រ «គុនខ្មែរ» នៅពេលនេះ ប្រៀបដូចជាព្យុះ ដែលកំពុងបក់បោកខ្លាំង នាំយកកីឡាអត្តសញ្ញាណគុនខ្មែរ ទៅដល់គ្រប់ទិសដៅ ធ្វើឱ្យពិភពលោក មានការចាប់អារម្មណ៍ និងចង់មករួមរស់ជីវភាពជាមួយគុនខ្មែរ ហើយនេះជាការផ្លាស់ប្តូរនូវរបត់ថ្មី ដោយប្រែពីការចេញទៅស្វែងរកការគាំទ្រនៅក្រៅប្រទេស មកជាពិភពលោក ងាកមករកគាំទ្រដល់គុនខ្មែរវិញ។ «មកដល់ម៉ោងនេះ ព្យុះនៃការគាំទ្រ ធ្វើឱ្យយើងដូចទឹកបាក់ទំនប់ ដោយមានការគាំទ្រ និងចូលរួមជាមួយយើងគ្រប់ប្រទេស។ មួយថ្ងៃៗមានការទំនាក់ទំនងចង់មករួមរស់ជីវភាពជាមួយគុនខ្មែរយើង គឺដូចខ្ញុំថាអ៊ីចឹង ឥឡូវនេះ មិនមែនគុនខ្មែរចេញទៅរកពិភពលោកនោះទេ គឺពិភពលោក កំពុងមករកគុនខ្មែរ»។ លោក ខូវ ឆាយ បានបន្ថែមថា៖ «ដល់ម៉ោងយើងសម្រិតសម្រាំងវិញម្តង ព្រោះជួនកាលប្រទេសមួយ មានស្ថាប័ន៥ទៅ៦ មករកចូលរួមជាមួយគុនខ្មែរ អ៊ីចឹងយើងត្រូវពិនិត្យមើល ថាតើស្ថាប័នមួយណា ដែលយើងធ្វើការជាមួយបាន ហើយទុកចិត្ត និងជឿជាក់ថា គាត់អភិវឌ្ឍគុនខ្មែរយើងឱ្យមានស្ថិរភាព និងនិរន្តរភាពនៅក្នុងប្រទេសរបស់ពួកគាត់»។ លោក ឆាយ លើកឡើងបែបនេះ ក្នុងសន្និសីទកាសែត ស្តីពីព្រឹត្តិការណ៍ប្រកួតការពារ និងដណ្តើមខ្សែក្រវាត់ CAMBODIA KUN KHMER BEST OF BEST IN AUSTRALIA នៅអគារ Chip Mong Tower កាលពីថ្ងៃទី ៩ ខែកក្កដា ហើយនេះជាបេសសកម្មថ្មីមួយទៀតនៃផែនការយុទ្ធសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយគុនខ្មែរ របស់សហព័ន្ធកីឡាប្រដាល់គុនខ្មែរ និងសហព័ន្ធគុនខ្មែរអន្តរជាតិ ទៅកាន់ទីក្រុងស៊ីដនី ប្រទេសអូស្ត្រាលី។ ព្រឹត្តិការណ៍ប្រកួតនេះ នឹងរៀបចំនៅថ្ងៃសុក្រ ទី១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រោមកិច្ចសហការរវាងភាគីកម្ពុជា និងម្ចាស់ផ្ទះអូស្រ្តាលី ហើយកម្ពុជា បានត្រៀមបញ្ជូលកីឡាករ៥នាក់ និងកីឡាការិនី១នាក់ ទៅប្រកួតកាពារ និងដណ្តើមខ្សែក្រវាត់នៅទីនោះ។ ចំណែកលោក អ៊ឹង វីរៈ អគ្គនាយកបន្តវេននៃក្រុមហ៊ុនខ្មែរប៊ែវើរីជីស…
មួយទសវត្សរ៍បានកន្លងផុតទៅ គិតចាប់តាំងពីថ្ងៃដ៏សែនក្រៀមក្រំ និងជាប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជារាប់លាននាក់បានដង្ហែសព បណ្ឌិត កែម ឡី តាមដងវិថីនានាក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ។ ទិដ្ឋភាពនៃការចូលរួមរបស់មហាជននាថ្ងៃនោះ មិនមែនត្រឹមតែជាការសម្តែងនូវសេចក្តីទុក្ខក្រៀមក្រំប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាជាព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏រំជួលចិត្តមួយ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងច្បាស់ថា ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរមានសេចក្តីស្រេកឃ្លានយ៉ាងខ្លាំងចំពោះការពិត និងសេចក្តីក្លាហាន ព្រមទាំងប្រាថ្នាចង់បានសង្គមមួយដែលមានអភិបាលកិច្ចល្អ និងគណនេយ្យភាពពិតប្រាកដ។ ក្នុងឱកាសខួប ១០ឆ្នាំ នៃការលាចាកលោករបស់លោកបណ្ឌិត យើងចាំបាច់ត្រូវឆ្លុះបញ្ចាំងសំណួរដ៏មានសារៈសំខាន់មួយសម្រាប់អនាគតនៃប្រទេសជាតិ៖ «ហេតុអ្វីបានជាសំឡេងឯករាជ្យ និងការរិះគន់បែបស្ថាបនា នៅតែជាតម្រូវការចាំបាច់សម្រាប់កម្ពុជា?» ចម្លើយពិតជាស្តែងចេញតាមរយៈការស្វែងយល់ពីគុណតម្លៃពិតនៃការរិះគន់ដើម្បីស្ថាបនានិងការវាស់វែងពីផលវិបាកទាំងពួង នៅពេលដែលសង្គមមួយត្រូវខកខាន ឬខ្វះខាតសំឡេងវិភាគឯករាជ្យ។ ការផ្សារភ្ជាប់គម្លាតសង្គមតាមរយៈការពិតដ៏សាមញ្ញ បណ្ឌិត កែម ឡី ត្រូវបានសាធារណជនទូទៅផ្តល់រហស្សនាមដ៏មានអត្ថន័យថាជា«អ្នករូតវាំងននសង្គម» ពោលគឺលោកជាអ្នកបើកកកាយតថភាពសង្គមនិងនយោបាយដ៏ស្មុគស្មាញមកបង្ហាញជាសាធារណៈ។ ទេពកោសល្យដ៏វិសេសវិសាលរបស់លោកគឺសមត្ថភាពបកស្រាយបញ្ហាគោលនយោបាយ អំពើពុករលួយ សិទ្ធិមនុស្ស និងប្រជាធិបតេយ្យដែលក្រាស់ក្រែល ឱ្យទៅជាភាសានិយាយដ៏សាមញ្ញ ងាយយល់ និងផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងជីវភាពរស់នៅជាក់ស្តែងរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ ក្នុងន័យនេះ សំឡេងឯករាជ្យដើរតួជាស្ពានចម្លងដ៏សំខាន់។ ពួកគេមិនមែនបង្កើតការបែកបាក់ក្នុងសង្គម ឬរវាងប្រជាពលរដ្ឋនោះទេ ប៉ុន្តែគឺជួយអប់រំ ដាស់តឿន និងបំពេញចន្លោះប្រហោងនៃការយល់ដឹងនៅក្នុងសង្គម។ នៅពេលដែលអ្នកវិភាគស្វែងយល់ និងពន្យល់អំពីសិទ្ធិមនុស្ស តម្លាភាពនិងគណនេយ្យភាពសង្គម ដោយប្រើប្រាស់ភាសាដែលប្រជាពលរដ្ឋទូទៅអាចងាយស្រូបយកបាន ពួកគេកំពុងជួយលើកកម្ពស់ឱ្យពលរដ្ឋមានការចូលរួមយ៉ាងសកម្ម និងប្រកបដោយបញ្ញានៅក្នុងដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យ និងការអភិវឌ្ឍជាតិ។ បើគ្មានអ្នកបកស្រាយឯករាជ្យទាំងនេះទេ គម្លាតរវាងអ្នកដឹកនាំ និងប្រជាពលរដ្ឋនឹងកាន់តែរីកធំឡើងជាមិនខាន។ សំឡេងរិះគន់គឺជាកញ្ចក់ មិនមែនជាអ្នកបង្កើតភាពវឹកវរ ទស្សនៈយល់ខុសមួយចំនួនជឿថា សំឡេងរិះគន់កើតឡើងក្នុងបំណងបង្កើតការបែកបាក់ ឬរារាំងដល់ការអភិវឌ្ឍជាតិ។ ប៉ុន្តែមរតកការងាររបស់លោកបណ្ឌិត កែម ឡី បានបង្ហាញឱ្យឃើញនូវតថភាពផ្ទុយស្រឡះ។ រាល់សកម្មភាពរបស់លោកគឺផ្អែកលើការប្តេជ្ញាចិត្តយ៉ាងមុតមាំចំពោះគោលការណ៍អហិង្សា និងការចូលរួមបែបស្ថាបនានិយម។ អ្នកវិភាគឯករាជ្យប្រៀបដូចជាកញ្ចក់ឆ្លុះសង្គម។ ពួកគេឆ្លុះបញ្ចាំងពីតថភាពពិត ទាំងចំណុចវិជ្ជមាន និងចំណុចអវិជ្ជមាន ដូចជាបញ្ហាអំពើពុករលួយ ភាពអសកម្ម និងការគ្រប់គ្រងនិងការដឹកនាំខ្លះដែលមិនទាន់មានប្រសិទ្ធភាព—ការឆ្លុះបញ្ចាំងនេះមិនមែនដើម្បីបំផ្លិចបំផ្លាញនោះទេ ប៉ុន្តែគឺដើម្បីជួយកែលម្អ និងលើកកម្ពស់ការយកចិត្តទុកដាក់ក្នុងសង្គម។ តាមរយៈការស្វែងរកឫសគល់នៃបញ្ហា សំឡេងឯករាជ្យបានផ្តល់នូវទស្សនៈជម្រើសផ្សេងៗ ដែលអាចជួយដល់អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធក្នុងការធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តបានកាន់តែត្រឹមត្រូវ ទាន់ពេលវេលា និងមានប្រសិទ្ធភាពជាងមុន។ អភិបាលកិច្ច និងគណនេយ្យភាពសង្គមពិតប្រាកដមិនអាចរស់នៅក្នុងបន្ទប់ដែលឮតែសំឡេងទះដៃយល់ស្របនោះទេ ប៉ុន្តែវាទាមទារឱ្យមានការឆ្លុះបញ្ចាំងពីខាងក្រៅដោយឥតលំអៀង ដើម្បីជំរុញឱ្យមានការស្ថាបនានិងពង្រឹងស្ថាប័ន។ សេចក្តីស្រេកឃ្លានចំពោះបញ្ញវន្តដែលមានសេចក្តីក្លាហាន ការចូលរួមយ៉ាងច្រើនកុះកររបស់ប្រជាពលរដ្ឋកាលពីដប់ឆ្នាំមុន និងការបន្តរំលឹកវិញ្ញាណក្ខន្ធរបស់បណ្ឌិត កែម ឡី បានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា ពលរដ្ឋខ្មែរចង់បានសង្គមមួយដែលមានបញ្ញវន្តមានសេចក្តីក្លាហាន ហ៊ាននិយាយការពិត និងខិតខំផ្តល់ព័ត៌មានជាក់ស្តែង។ សេចក្តីប្រាថ្នាដ៏មុតមាំមួយនេះមិនបានប្រែប្រួល ឬរលាយបាត់ទៅតាមពេលវេលានោះឡើយ។ កម្ពុជាដែលរីកចម្រើនទៅមុខបានគឺទាមទារឱ្យមានប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសង្គមមួយដែលពលរដ្ឋ យុវជន សង្គមស៊ីវិល និងអ្នកគិតគូរឯករាជ្យ…
មេដឹកនាំសភាកម្ពុជា រៀបរាប់លម្អិតអំពីស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ប្រាប់ទៅថ្នាក់ដឹកនាំសភាប្រើភាសាបារាំង និងលើកឡើងពីភាពមិនស្មោះត្រង់របស់ថៃក្នុងការគេចវេះមិនបញ្ជូនក្រុមការងារ JBC មកធ្វើការ ដោយយកលេសថា កម្ពុជាសម្រេចទៅរកយន្តការ UNCLOS។ លោក អ៊ុច បូររិទ្ធ អនុប្រធានទី១ នៃព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា និងជាអនុប្រធាននៃសភាប្រើភាសាបារាំង បានលើកឡើងយ៉ាងលម្អិតអំពីស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ននៅតាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ជាពិសេសការបង្កើតស្ថានភាពជាក់ស្ដែងនៅលើដី ដើម្បីប៉ុនប៉ងយកទឹកដីខ្មែរពីសំណាក់ភាគីថៃ គិតចាប់ពីថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ មក។ លោកលើកឡើងអំពីបញ្ហានេះ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មាធិការប្រតិបត្តិនៃសភាប្រើភាសាបារាំង ដែលរៀបចំឡើងនៅប្រទេសកាមេរូន ចាប់ពីថ្ងៃទី៧ ដល់ទី១២ ខែកក្កដានេះ។ នៅក្នុងសុន្ទរកថានៅថ្ងៃទី៧ ខែកក្កដាកន្លងទៅ លោក អ៊ុច បូររិទ្ធ បានថ្លែងអំណរគុណដល់សមាជិក សមាជិកានៃគណៈកម្មការនយោបាយសភាប្រើភាសាបារាំង (APF) ដែលបានឃើញដោយផ្ទាល់ពីទំហំនៃការបំផ្លិចបំផ្លាញ ភស្តុតាងនៃការរំលោភបំពានជាក់ស្តែង និងទុក្ខវេទនារបស់ប្រជាជនភៀសសឹក នៅក្នុងអំឡុងពេលកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មការនយោបាយនៅខេត្តសៀមរាប កាលពីខែឧសភាកន្លងទៅ។ លោករៀបរាប់ថា បន្ទាប់ពីកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ ដែលបានចុះហត្ថលេខានៅថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ដោយសារកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងសម្របសម្រួលក្នុងតំបន់ ប្រទេសកម្ពុជាបានគោរពយ៉ាងពេញលេញនូវរាល់ការប្តេជ្ញាចិត្តដែលខ្លួនបានសន្យា។ កម្ពុជាបានផ្តល់អាទិភាពជាប់ជានិច្ចដល់ការអត់ធ្មត់ កិច្ចសន្ទនា និងការកាត់បន្ថយភាពតានតឹង។ ប៉ុន្តែជាអកុសល ឆន្ទៈក្នុងការបន្ធូរបន្ថយភាពតានតឹងនេះ ពុំទទួលបានការឆ្លើយតបក្នុងស្មារតីដូចគ្នានោះឡើយ។ លោកថ្លែងថា បន្ទាប់ពីបទឈប់បាញ់ថ្ងៃទី២៧ ធ្នូ ចូលជាធរមានភ្លាម កងកម្លាំងថៃបានបន្តសកម្មភាពរបស់ខ្លួនជាឯកតោភាគី នៅក្នុងតំបន់ដែលស្ថិតក្រោមអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជា។ សកម្មភាពទាំងនោះរួមមាន ការឈូសឆាយដី ការដំឡើងបន្លាលួស និងកុងតឺន័រ ការឡោមព័ទ្ធភូមិប្រជាពលរដ្ឋស៊ីវិល ការពង្រឹងទីតាំងយោធា ការសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធអចិន្ត្រៃយ៍ ការរៀបចំពិធីសាសនានៅតាមប្រាសាទដែលជាបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ និងសាសនារបស់កម្ពុជា ព្រមទាំងការបំផ្លាញ និងជំនួសរូបសំណាកសាសនាផ្សេងទៀត។ លោកបន្តថា៖ «ទោះបីជាកម្ពុជាបានធ្វើការតវ៉ាជាផ្លូវការម្តងហើយម្តងទៀតយ៉ាងណាក៏ដោយ សកម្មភាពទាំងនេះនៅតែបន្តរហូតមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ»។ លោកបន្តថា៖ «សកម្មភាពទាំងនេះមិនអាចចាត់ទុកជាហេតុការណ៍ដាច់ដោយឡែកនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាជាផ្នែកមួយនៃនិន្នាការដែលអាចនាំឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៅតំបន់ព្រំដែនជាបន្តបន្ទាប់ មុនពេលមានដំណោះស្រាយចុងក្រោយចំពោះវិវាទព្រំដែន។ សកម្មភាពទាំងនេះផ្ទុយនឹងមាត្រា៥ នៃអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់ឆ្នាំ២០០០ និងការប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការបន្ធូរបន្ថយភាពតានតឹង ដែលមានចែងក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមចុះថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ព្រមទាំងមិនស្របទៅនឹងក្របខណ្ឌច្បាប់ស្តីពីព្រំដែន ដែលបានកំណត់ដោយអនុសញ្ញា និងសន្ធិសញ្ញា ឆ្នាំ១៩០៤ និងឆ្នាំ១៩០៧ ដូចដែលត្រូវបានបកស្រាយ និងបញ្ជាក់ដោយសាលក្រមរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ឆ្នាំ១៩៦២ និងឆ្នាំ២០១៣»។ លោកបន្តថា តាមរយៈការបង្កើតនូវ «ស្ថានភាពជាក់ស្តែងរួចជាស្រេច» ឬ fait accompli សកម្មភាពទាំងនេះបានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់បូរណភាពនៃក្របខ័ណ្ឌគតិយុត្តជាធរមាន…
លោកទេសរដ្ឋមន្រ្តី លី ធុជ អនុប្រធានទី១ អាជ្ញាធរមីន បានចាត់ទុកការជួយគាំទ្រជាបន្តបន្ទាប់លើគ្រប់វិស័យរួមទាំងសកម្មភាពបោសសម្អាតមីន របស់សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន វាមិនត្រឹមតែប្រែក្លាយដីដែលរងផលប៉ះពាល់ដោយសង្គ្រាម ឱ្យក្លាយជាដីមានសុវត្ថិភាពសម្រាប់ការរស់នៅប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជាកម្លាំងចលករដ៏សំខាន់ក្នុងការពង្រឹងសន្តិភាព ជំរុញការអភិវឌ្ឍ និងកសាងសហគមន៍ជោគវាសនារួមកម្ពុជា-ចិន ឱ្យកាន់តែរឹងមាំ។ លោក លី ធុជ បានលើកឡើងបែបនេះ នៅពេលលោកចូលរួមជាអធិបតី ជាមួយលោក Wang Wenbin ឯកអគ្គរដ្ឋទូតសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិនប្រចាំព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ក្នុងពិធីបិទបញ្ចប់គម្រោង «កិច្ចសហប្រតិបត្តិការមេគង្គ-ឡានឆាងសម្រាប់សកម្មភាពមីន» នៅស្រុករមាសហែក ខេត្តស្វាយរៀង នាថ្ងៃទី ៨ ខែកក្កដានេះ។ ពិធីនេះ ក៏មានការអញ្ជើញចូលរួមពីលោក កាន់ ផារិទ្ធ រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ លោក ប៉េង ពោធិ៍សា អភិបាលខេត្តស្វាយរៀង និងលោក សែម រតនា អគ្គនាយកស្តីទីនៃមជ្ឈមណ្ឌលរក្សាសន្តិភាព ផងដែរ។ លោក លី ធុជ បានគូសបញ្ជាក់ថា សន្តិភាព គឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃការអភិវឌ្ឍ ហើយសកម្មភាពមីន គឺជាបេសកកម្មមនុស្សធម៌ដ៏សំខាន់ក្នុងការការពារអាយុជីវិតប្រជាពលរដ្ឋ និងប្រែក្លាយដីដែលរងផលប៉ះពាល់ដោយសង្គ្រាម ឱ្យក្លាយជាដីមានសុវត្ថិភាពសម្រាប់ការរស់នៅ និងការអភិវឌ្ឍ។ ជាមួយគ្នានេះ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានបន្តផ្តល់អាទិភាពខ្ពស់ដល់ការកសាង និងថែរក្សាសន្តិភាព សន្តិសុខ និងការលើកកម្ពស់សុខុមាលភាពប្រជាពលរដ្ឋ ដោយប្តេជ្ញាធានាថា ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរគ្រប់រូប នឹងរស់នៅដោយសុវត្ថិភាព និងគ្មានការភ័យខ្លាចពីគ្រាប់មីន និងសំណល់ជាតិផ្ទុះពីសង្គ្រាម។ លោកបញ្ជាក់ថា៖ «គម្រោងនេះបានបោសសម្អាតផ្ទៃដីរងផលប៉ះពាល់ជាង ៣លានម៉ែត្រការ៉េ ប្រគល់ជូនប្រជាពលរដ្ឋប្រើប្រាស់ដោយសុវត្ថិភាព បង្កបង្កើនផល និងការអភិវឌ្ឍ ព្រមទាំងរួមចំណែកការពារអាយុជីវិតប្រជាពលរដ្ឋ លើកកម្ពស់ការយល់ដឹងអំពីហានិភ័យគ្រាប់មីន និងកសាងបរិយាកាសរស់នៅប្រកបដោយសុវត្ថិភាពសម្រាប់សហគមន៍»។ ទន្ទឹមនឹងនេះ លោក លី ធុជ បានសម្តែងការដឹងគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅចំពោះរដ្ឋាភិបាល និងប្រជាជននៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន ដែលបានបន្តផ្តល់ការគាំទ្រដល់ការអភិវឌ្ឍកម្ពុជាលើគ្រប់វិស័យ រួមទាំងវិស័យសកម្មភាពមីនមនុស្សធម៌។ លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា៖ «ការគាំទ្រជាបន្តបន្ទាប់របស់ប្រទេសចិន មិនត្រឹមតែជាសក្ខីភាពនៃចំណងមិត្តភាពដែកថែប និងទំនាក់ទំនងជាប្រវត្តិសាស្ត្រប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជាកម្លាំងចលករដ៏សំខាន់ក្នុងការពង្រឹងសន្តិភាព ជំរុញការអភិវឌ្ឍ និងកសាងសហគមន៍ជោគវាសនារួមកម្ពុជា-ចិន ឱ្យកាន់តែរឹងមាំ»៕
ឯកឧត្តម នាយឧត្តមសេនីយ៍ TAN SRI DATO’ SERI HAJI MALEK RAZAK BIN SULAIMAN អគ្គមេបញ្ជាការកងទ័ពម៉ាឡេស៊ី បានដឹកនាំគណៈប្រតិភូយោធាជាន់ខ្ពស់ អញ្ជើញទៅកាន់ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ និងជួបសំណេះសំណាលសួរសុខទុក្ខក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ាន (ASEAN Observer Team – AOT) ដែលកំពុងបំពេញបេសកកម្មនៅក្នុងខេត្ត នារសៀលថ្ងៃទី៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ ក្នុងឱកាសនោះ លោក អ៊ុំ រាត្រី អភិបាលខេត្តបន្ទាយមានជ័យ បានធ្វើបទបង្ហាញជូនគណៈប្រតិភូ អំពីផលប៉ះពាល់ដែលបង្កឡើងដោយការឈ្លានពានរបស់ភាគីថៃមកលើខេត្តបន្ទាយមានជ័យ និងស្ថានភាពនៅតាមតំបន់ព្រំដែន ដែលរងផលប៉ះពាល់ពីការប៉ះទង្គិចកាលពីឆ្នាំមុន។ យោងតាមសេចក្ដីប្រកាសរបស់អគ្គបញ្ជាការដ្ឋានកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ លោក BIN SULAIMAN កំពុងបំពេញទស្សនកិច្ចផ្លូវការនៅកម្ពុជា ចាប់ពីថ្ងៃទី៨ ដល់ថ្ងៃទី១១ ខែកក្កដា តបតាមការអញ្ជើញរបស់លោកនាយឧត្តមសេនីយ៍ វង្ស ពិសេន អគ្គមេបញ្ជាការកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ។ អំឡុងទស្សនកិច្ចនេះ លោកនឹងជួបពិភាក្សាទ្វេភាគីជាមួយលោក វង្ស ពិសេន ដើម្បីពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការយោធារវាងកម្ពុជា និងម៉ាឡេស៊ី ព្រមទាំងជួបសម្តែងការគួរសមជាមួយលោក ទៀ សីហា ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ និងលោក ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភា។ អគ្គបញ្ជាការដ្ឋានកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ បានឱ្យដឹងថា កិច្ចពិភាក្សានឹងផ្តោតលើការពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការដែលមានស្រាប់ និងស្វែងរកវិធានការជាក់ស្តែងថ្មីៗ ដើម្បីពង្រីកកិច្ចសហការរវាងកងទ័ពនៃប្រទេសទាំងពីរ។ សេចក្ដីប្រកាសដដែលបានចាត់ទុកដំណើរទស្សនកិច្ចនេះថា ជា «ជំហានថ្មីដ៏សំខាន់» ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់មេបញ្ជាការកងទ័ពទាំងពីរ ក្នុងការពង្រឹងចំណងមិត្តភាព និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើវិស័យការពារជាតិ។ ការចុះជួបក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ានលើកនេះ ធ្វើឡើងខណៈអាស៊ានកំពុងបន្តអនុវត្តយន្តការសង្កេតការណ៍ ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងបន្ទាប់ពីកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់រវាងកម្ពុជា និងថៃ កាលពីចុងឆ្នាំ២០២៥ ដើម្បីតាមដានស្ថានការណ៍នៅតាមបណ្តោយព្រំដែន។ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានខែចុងក្រោយនេះ កម្ពុជាបានសម្របសម្រួលឱ្យក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ានចុះពិនិត្យទីតាំងជាច្រើននៅតាមព្រំដែន រួមទាំងតំបន់បង្គោលព្រំដែនលេខ៥២ ដល់លេខ៥៩ ក្នុងខេត្តបាត់ដំបង និងជំរំប្រជាពលរដ្ឋផ្លាស់ទីលំនៅក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ដើម្បីសង្កេតស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៅតំបន់ដែលរងផលប៉ះពាល់ដោយជម្លោះ។ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានលើកឡើងជាបន្តបន្ទាប់ថា វត្តមានរបស់ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ាន មានសារៈសំខាន់ក្នុងការលើកកម្ពស់តម្លាភាព ការកសាងទំនុកចិត្ត និងគាំទ្រដល់ការអនុវត្តបទឈប់បាញ់ ព្រមទាំងកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការកើតមានភាពតានតឹងជាថ្មីនៅតាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។
សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ២០២៦ នេះត្រូវបានមូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ(IMF) ព្យាករថានឹងសម្រេចបានក្នុងអត្រាកំណើន ៣% ដោយបានបន្ថយពីអត្រា ៤% ដែលបានព្យាករកាលពីអំឡុងពាក់កណ្តាលខែមេសាកន្លងមក។ ថ្លែងប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានពីការិយាល័យប្រចាំប្រទេសកម្ពុជា នាព្រឹកថ្ងៃទី៨ ខែកក្កដា នេះ លោក Kenichiro Kashiwase ដែលបានដឹកនាំក្រុមការងារបស់មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (IMF) មកប្រទេសកម្ពុជាដើម្បីជួបពិភាក្សាជាមួយអាជ្ញាធរកម្ពុជា តំណាងវិស័យឯកជន និងដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ ចាប់ពីថ្ងៃទី២៤ ខែមិថុនា ដល់ថ្ងៃទី៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃការពិគ្រោះយោបល់តាមមាត្រា IV (Article IV Consultation) ឆ្នាំ២០២៦ បានឱ្យដឹងថា ទោះបីជួបនឹងវិបត្តិខាងក្រៅ និងខាងក្នុងជាច្រើនក៏ដោយ ក៏សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសកម្ពុជានៅតែមានភាពធន់ ដោយគ្រាន់តែអត្រាកំណើនបានធ្លាក់ចុះបន្តិចបើធៀបនឹងឆ្នាំ២០២៥។ លោកបានអះអាងថា កំណើនផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) ពិតប្រាកដ ដែលទទួលបានការគាំទ្រពីតម្រូវការខាងក្រៅ ការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស (FDI) និងការចំណាយលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបានថយចុះមកនៅត្រឹម ៥,៣% ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ពី ៦,០% ក្នុងឆ្នាំ២០២៤។ ទន្ទឹមនឹងនេះតម្រូវការក្នុងស្រុក វិស័យសំណង់ និងអចលនទ្រព្យ នៅតែមានសភាពទន់ខ្សោយ។ សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ IMF ចេញផ្សាយក្នុងថ្ងៃទី៨ ខែកក្កដា ឱ្យដឹងថា៖«កំណើនសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាត្រូវបានព្យាករថា នឹងថយចុះមកនៅត្រឹម ៣% ក្នុងឆ្នាំ២០២៦ មុននឹងងើបឡើងវិញនៅឆ្នាំ២០២៧ ខណៈតម្លៃថាមពលកើនឡើង តម្រូវការខាងក្រៅចុះខ្សោយ និងផលប៉ះពាល់ដល់កេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់ប្រទេសដែលពាក់ព័ន្ធនឹងសកម្មភាពឆបោកតាមអនឡាញ (Scam Activities) កំពុងដាក់សម្ពាធលើសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច វិស័យទេសចរណ៍ និងបង្កហានិភ័យដល់ស្ថិរភាពហិរញ្ញវត្ថុ»។ IMF បានឱ្យដឹងទៀតថា សម្រាប់អតិផរណាជាមធ្យមដែលមានអត្រា ២,៥% ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ គឺបានកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ហើយត្រូវបានព្យាករថានឹងមានជាមធ្យម ៥,៦% សម្រាប់ឆ្នាំ២០២៦ ដោយសារផលប៉ះពាល់ពីការកើនឡើងនៃតម្លៃថាមពល។ អតិផរណាត្រូវបានរំពឹងថានឹងថយចុះវិញនៅឆ្នាំ២០២៧ ខណៈប្រាក់រៀលនៅតែមានស្ថិរភាពជាទូទៅ និងបន្តដើរតួនាទីជាបង្គោលមួយសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ច។ ជាមួយគ្នានេះស្ថានភាពវិស័យខាងក្រៅក៏បានចុះខ្សោយក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ដោយសមតុល្យគណនីចរន្តបានផ្លាស់ប្តូរពីអតិរេកតិចតួចទៅជាឱនភាព ព្រោះការនាំចូលបានកើនលឿនជាងការនាំចេញ ហើយប្រាក់បញ្ញើពីខាងក្រៅរបស់ពលករបានធ្លាក់ចុះ បន្ទាប់ពីពលករចំណាកស្រុកបានវិលត្រឡប់មកប្រទេសវិញ។ ការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេសនៅតែមានភាពរឹងមាំ ខណៈទុនបម្រុងអន្តរជាតិនៅតែស្ថិតក្នុងកម្រិតគ្រប់គ្រាន់ស្មើនឹងប្រមាណ ៨ ខែនៃការនាំចូល។ IMF បញ្ជាក់ថា៖«ហានិភ័យចំពោះទស្សនវិស័យសេដ្ឋកិច្ចមានទិសដៅអវិជ្ជមានចំពោះកំណើន និងមានទិសដៅវិជ្ជមានចំពោះអតិផរណា។ ការកើនឡើង ឬភាពប្រែប្រួលខ្លាំងនៃតម្លៃថាមពល ផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចពីបាតុភូតអែលនីញ៉ូ (El Niño)…
កុងតឺន័រឆ្លងកាត់កំពង់ផែស្វយ័តភ្នំពេញ(ក.ស.ភ.)ក្នុងឆមាសទី១ ឆ្នាំ២០២៦ មានប្រមាណជិត ៣៤ ម៉ឺន ធីអ៊ីយូ(TEU) កើនឡើងជាង ៣០% បើធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នាក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ខណៈចំនួនអ្នកដំណើរឆ្លងកាត់មានប្រមាណជាង ២ ម៉ឺននាក់។ សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ ក. ស. ភ. ដែលជាអង្គភាពចុះបញ្ជីនៅផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា(CSX) ចេញផ្សាយកាលពីល្ងាចថ្ងៃទី៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ឱ្យដឹងថា ចាប់ពីខែមករា-មិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ កំពង់ផែស្វយ័តភ្នំពេញបានទទួលនាវាដឹកទំនិញឆ្លងកាត់ចំនួន ១ ៨៩១ គ្រឿង កើនឡើង ៦,៦៦% បើធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នាក្នុងឆ្នាំ២០២៥។ សម្រាប់កុងតឺន័រឆ្លងកាត់មានចំនួន ៣៣៩ ៦០៦ ធីអ៊ីយូ កើន ៣១,៥៦%, និងបរិមាណទំនិញ-ប្រេងឥន្ទនៈ ឆ្លងកាត់ ២ ៨៩៧ ០០០ តោន កើន ១០,០១%។ រីឯនាវាដឹកអ្នកដំណើរ មានចំនួន ២០៩ គ្រឿង កើន ៨,២៩% និងអ្នកដំណើរ ឆ្លងកាត់ ២១ ៤២៦ នាក់ កើនឡើង ៦,៦៧%។ ដោយឡែកសម្រាប់ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ នាវាចូលចតមានចំនួន ៣០៩ គ្រឿង កើន ៤,៧៥% បើធៀបខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥, កុងតឺន័រ ៦៣ ៤៥៥ ធីអ៊ីយូ កើន ២១,៨៣%, ទំនិញប្រេងឥន្ទនៈឆ្លងកាត់ ៤៨៩ ៤១៣ តោន កើន ៦,៧២%, នាវាដឹកអ្នកដំណើរ ៩ គ្រឿង រក្សាចំនួននៅដដែល និងអ្នកដំណើរមានចំនួន ៥០១ នាក់ កើន ២៨,១៣%។ ប្រធានសមាគមពាណិជ្ជករដឹកជញ្ជូន ខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់ និងភ្នាក់ងារជើងសានៅកម្ពុជា លោក ជា ចាន់ដារ៉ា បានប្រាប់ភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍ថា កំណើនចរាចរណ៍ទំនិញ និងកុងតឺន័រឆ្លងកាត់ គឺមានន័យថាសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចប្រទេសកម្ពុជាកំពុងមានដំណើរការល្អបើទោះបីសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកកំពុងបន្តជួបនឹងបញ្ហាប្រឈមជាច្រើនក៏ដោយ។ កំពង់ផែភ្នំពេញនឹងកាន់តែមានភាពមមាញឹកបន្ថែមទៀតនៅពេលគម្រោងព្រែកជីកហ្វូណនតេជោដែលតភ្ជាប់រវាងទន្លេបាសាក់ ទៅកាន់កំពង់ផែសមុទ្របើកដំណើរការ។ លោកបន្ថែមថា៖«ការកើនឡើងនៃសកម្មភាពវិនិយោគផ្ទាល់ក្នុងប្រទេស…